Girişimcilik ruhunuzu dijital çağın sunduğu imkanlarla birleştirmeye hazır mısınız? Eskiden günlerce süren, evrak yığınlarıyla boğuşulan şirket kurma süreçleri, artık e-Devlet’in dijital dönüşümü sayesinde sadece birkaç tık uzağınızda. 2025 yılı itibarıyla, Türkiye’de iş kurmak hiç bu kadar erişilebilir olmamıştı.
Siz de finansal özgürlüğe giden yolda ilk resmi adımı atmak, sürdürülebilir bir iş modeli oluşturmak isteyenlerdenseniz, doğru yerdesiniz. Bu derinlemesine rehberde, e-Devlet kapısı üzerinden şirket kuruluş sürecinin en güncel adımlarını, dikkat etmeniz gereken kritik noktaları ve finansal okuryazarlığınızı güçlendirecek pratik bilgileri bulacaksınız.
Amacımız basit: Karmaşık yasal süreçleri sadeleştirmek ve size sadece “Artık yapabilirim!” hissini değil, aynı zamanda bu yolda karşılaşabileceğiniz zorluklara karşı sağlam bir yol haritası sunmak. Unutmayın, dijitalleşen bu süreç, zamanınızı ve enerjinizi asıl işinize, yani büyümeye odaklamanızı sağlayacak büyük bir avantajdır.
Hadi başlayalım. Girişimcilik serüveninizin ilk resmi imzası için dijital kalemi elinize alın!
Dijital Girişimciliğe Hazırlık: Neden e-Devlet ve Ön Koşullar?
Geleneksel şirket kurma yöntemleri, yüksek noter masrafları ve uzun süren resmi daire ziyaretleri anlamına geliyordu. e-Devlet sistemi, bu yükü hafifleterek özellikle yeni nesil dijital girişimcilerin ve KOBİ’lerin önünü açtı. 2025 güncel adımları, dijital imzaların ve MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) entegrasyonunun gücünü tam anlamıyla kullanıyor.
Ancak dijitalleşen sürecin öncesinde, başarılı bir başlangıç için atmanız gereken çok kritik adımlar var. Doğru şirket türünü seçmek ve finansal altyapınızı hazırlamak, sonraki dijital adımların sağlam zeminini oluşturur.
Şirket Türü Seçimi: Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi?
e-Devlet üzerinden yapacağınız başvuru, seçeceğiniz şirket türüne göre farklılık gösterecektir. Bu seçim, sadece kuruluş aşamasındaki formaliteleri değil, aynı zamanda vergilendirme, hukuki sorumluluk ve gelecek büyüme potansiyelinizi de doğrudan etkiler. Bu nedenle bu karar, girişimcilik yolculuğunuzun en önemli kavşağıdır.
- Şahıs Şirketi (Gerçek Kişi Tacir):
Kurulumu en hızlı ve en düşük maliyetli olan modeldir. e-Devlet üzerinden vergi dairesine başvuru yaparak anında kuruluş işlemini başlatabilirsiniz. Ancak, şahıs şirketi sahibi olarak, işinizin borç ve yükümlülüklerinden tüm kişisel mal varlığınızla sorumlu olursunuz. Başlangıç seviyesindeki, düşük riskli, hizmet veya serbest meslek ağırlıklı işler (örneğin dijital pazarlama danışmanlığı, freelance yazılım) için idealdir.
- Limited Şirket (LTD. ŞTİ.):
Daha kurumsal bir yapıdır. Ortak sayısı birden fazla olabilir ve en önemlisi, ortakların sorumluluğu şirkete taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır. Bu, kişisel mal varlığınızın güvende olduğu anlamına gelir. Kuruluş süreçleri şahıs şirketine göre daha detaylıdır (Ana Sözleşme ve MERSİS kaydı gereklidir), ancak e-Devlet entegrasyonu bu süreci de büyük ölçüde hızlandırmıştır. Orta ve yüksek riskli, yatırım almayı planlayan veya büyük ölçekli ticari faaliyetler için tercih edilmelidir.
💡 Uzman Görüşü: Girişimciliğe yeni adım atıyorsanız ve yıllık cironuz belirli bir seviyenin altındaysa, şahıs şirketi ile başlayıp işiniz büyüdükçe (vergi dilimi yükseldiğinde) limited şirkete geçiş yapmak, finansal okuryazarlık açısından daha mantıklı bir strateji olabilir.
Sermaye ve Maliyet Ön Hazırlığı
Şirket kurmanın dijitalleşmesi maliyetleri düşürse de, bazı sabit maliyetler (noter masrafları, ticaret sicil harçları, mali müşavir vekalet ücreti) hala mevcuttur. e-Devlet süreci, bu maliyetleri tamamen ortadan kaldırmaz, sadece harcadığınız zamanı optimize eder.
Limited şirket kuruyorsanız, yasal olarak taahhüt etmeniz gereken bir asgari sermaye vardır. Bu sermayenin kuruluş sırasında blokede tutulması şart değildir, ancak taahhüt ettiğiniz miktarı belirli bir süre içinde yatırmanız gerekmektedir. Şahıs şirketinde ise sermaye zorunluluğu yoktur.
Finansal Okuryazarlık Notu: Şirket kuruluşundan önce, ilk altı aylık sabit giderlerinizi (Mali Müşavir ücreti, Bağ-Kur primleri, kira/home ofis giderleri) net olarak hesaplayın. Bu “Operasyonel Yastık Fonu”, işiniz hemen kar etmeye başlamasa bile ayakta kalmanızı sağlayacaktır.
e-Devlet Üzerinden Şirket Kurulumuna Hazırlık: Ön Koşullar ve Belgelerin Dijitalleşmesi
2025 yılında e-Devlet üzerinden şirket kurmanın en büyük kolaylığı, birçok belgenin dijital ortamda hazırlanıp onaylanabilmesidir. Ancak bu entegrasyon, bazı zorunlu resmi adımların atlanabileceği anlamına gelmez. Dijital sürece geçmeden önce aşağıdaki iki kritik adımı tamamlamanız gerekir.
MERSİS Numaranızı Almanın İncelikleri
MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi), tüm ticari işletmelerin sicil kayıtlarının tutulduğu merkezi bir veri tabanıdır. Şirket kuruluşu, Ticaret Sicil Müdürlüğü üzerinden değil, MERSİS sistemi üzerinden başlar ve e-Devlet size bu kapıyı açar. Şahıs şirketi kuruyorsanız doğrudan Vergi Dairesi başvurusu yeterli olabilirken, Limited şirket için MERSİS zorunludur.
e-Devlet Entegrasyonu:
e-Devlet kapısı üzerinden MERSİS sistemine giriş yaparak şirketinizin ana sözleşme taslağını oluşturmaya başlayabilirsiniz. Sistem size adım adım rehberlik eder:
- e-Devlet şifrenizle sisteme giriş yapın.
- “MERSİS Başvurusu” veya “Şirket Kuruluş Başvurusu” aramasını yapın.
- İşletme türünüzü seçin (Limited Şirket, Şahıs İşletmesi vb.).
- Şirketinizin unvanını belirleyin ve sistemden sorgulamasını yapın (unvanınızın daha önce tescil edilmemiş olması gerekir).
- Ana sözleşme taslağını (şirketin amaçları, sermayesi, ortakları vb. bilgileri içerir) dijital ortamda doldurun.
Bu aşamada hata yapmamak için, kuruluş ve sözleşme süreçlerini bilen bir Mali Müşavir veya Muhasebeci ile çalışmaya başlamış olmanız şiddetle tavsiye edilir. Mali Müşaviriniz, MERSİS’teki hukuki terimlerin doğru kullanılması konusunda size rehberlik edecektir. Unutmayın, iyi bir muhasebeci sadece vergi hesaplamaz, işinizin hukuki temelini de sağlamlaştırır.
İş Yeri Adresi Tespiti ve Sanal Ofis Seçeneği
e-Devlet üzerinden başvurunuzu tamamlarken, işletmenizin resmi bir adrese ihtiyacı olacaktır. Bu adres, vergi dairesinin tebligatları ve yoklama işlemleri için kritiktir.
- Home Ofis: Eğer işiniz dijital ağırlıklıysa ve evinizi kullanacaksanız, ev adresinizi şirket adresi olarak gösterebilirsiniz. Ancak bu durumda kira giderinin belirli bir kısmı üzerinden stopaj ödeme yükümlülüğünüz doğabilir.
- Sanal Ofis: Yeni başlayan ve fiziksel ofise ihtiyacı olmayan girişimciler için popüler bir çözümdür. Sanal ofis sağlayıcıları, yasal adres ve sekreterlik hizmetlerini uygun maliyetle sunar.
- Fiziksel Ofis: Geleneksel iş modelleri veya yüksek hacimli operasyonlar için gereklidir.
e-Devlet Başvurusunda Adres: MERSİS sistemine adresinizi girerken, adresinize ait tapu, kira kontratı veya sanal ofis sözleşmesini elinizde hazır bulundurun. Her ne kadar ilk başvuru dijital olsa da, Vergi Dairesi tarafından yapılacak olan “yoklama” (Adresin gerçekliğini kontrol etme) işlemi için bu belgeler hayati önem taşır.
Adım Adım Rehber: e-Devlet Üzerinden Şirket Kurulum Süreci (2025)
Şimdi sürecin kalbine iniyoruz. Limited veya şahıs şirketi kurarken izleyeceğiniz temel adımlar ve e-Devlet kapısının sunduğu kolaylıklar şunlardır:
Aşama 1: e-Devlet ve MERSİS Üzerinden Ön Başvuru
Bu aşama, şirketin kimliğini oluşturduğunuz dijital hazırlık aşamasıdır.
- Giriş ve Bilgi Doldurma: e-Devlet şifreniz, e-İmzanız veya mobil imzanız ile MERSİS sistemine girin. Başvuruyu başlatın ve şirketinizin detaylarını (faaliyet konusu, sermaye miktarı, ortaklar) eksiksiz doldurun.
- Ana Sözleşmenin Taslağı: Limited şirketler için, sistem tarafından otomatik olarak oluşturulan ana sözleşme taslağını kontrol edin. Faaliyet konularınız (NACE kodları) ne kadar geniş ve geleceğe yönelik olursa, ileride tadilattan (ve ek masraftan) o kadar kaçınmış olursunuz.
- Belge Yükleme (Dijital Onay): Gerekli kimlik belgelerini ve vekaletnameleri (eğer mali müşavir kullanıyorsanız) dijital olarak yükleyin. 2025 entegrasyonu sayesinde, bazı noter onayları yerine e-İmza ile dijital onay mekanizmaları kullanılmaya başlanmıştır.
Aşama 2: Ticaret Sicil Müdürlüğü Randevusu Oluşturma ve İmza Süreci
Limited şirket kuruluşu, zorunlu olarak Ticaret Sicil Müdürlüğü’nde (TSM) bir imza süreci gerektirir.
- Randevu Sistemi: MERSİS üzerinden ön başvuru tamamlandıktan sonra, sistem size TSM’den randevu almanız için bir referans numarası verir. Randevu tarihinde ortakların (veya vekil tayin ettiğiniz kişinin) TSM’ye gitmesi gerekir.
- İmza: TSM’de, daha önce dijital ortamda hazırlanan ana sözleşme fiziksel olarak imzalanır. Eğer e-İmza yeterli görülmüyorsa, bazı evrakların ıslak imzası burada alınır.
Şahıs Şirketi Farkı: Şahıs şirketi kuruyorsanız, bu TSM adımı atlanır. Doğrudan 3. aşamaya, yani vergi dairesi başvurusuna geçilir.
Aşama 3: Vergi Dairesi Başvurusu ve Yoklama
Bu, şirketinizin resmi olarak faaliyet gösterme izni aldığı aşamadır.
- e-Devlet Üzerinden Başvuru: Şahıs şirketi kurucuları, e-Devlet üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemine bağlanarak işe başlama bildirimi yapabilir. Limited şirketler için TSM, sicil tescilini yaptıktan sonra bilgileri otomatik olarak GİB’e iletir.
- Yoklama Süreci: Vergi Dairesi görevlileri, beyan ettiğiniz adrese gelerek gerçekten orada olup olmadığınızı ve işinizi yapmaya uygun koşullara sahip olup olmadığınızı kontrol eder. Eğer sanal ofis kullanıyorsanız, yoklama sanal ofisinize yapılır. Bu süreç genellikle kuruluş sonrası 3 ila 10 gün arasında tamamlanır.
- Vergi Levhası: Yoklamanın olumlu sonuçlanmasının ardından vergi levhanız GİB sistemi üzerinden dijital olarak hazır olur. Artık resmi olarak faaliyettesiniz!
Kurulum Sonrası Kritik Adımlar ve Sürdürülebilirlik
Şirketi kurmak, maratonun sadece başlangıcıdır. Girişiminizin sürdürülebilir, etik ve finansal açıdan sağlam olması için atmanız gereken zorunlu adımlar ve dikkat etmeniz gereken noktalar vardır. Bu, dijital pazarlama ve finansal okuryazarlık uzmanlığımızın devreye girdiği yerdir.
Yasal Defterlerin Onaylatılması ve E-Fatura Geçişi
Dijital dönüşümde en büyük kolaylıklardan biri, defter ve kayıt sistemlerinin büyük ölçüde elektronik ortama taşınmasıdır. Kuruluşunuzun hemen ardından bu dijital araçlara geçiş yapmalısınız:
- E-Defter ve E-Arşiv/E-Fatura: Gelir ve giderlerinizi dijital ortamda tutmanız zorunludur. Mali Müşaviriniz aracılığıyla hızla E-Fatura sistemine geçiş yapın. Bu, hem kağıt israfını azaltır (sürdürülebilir yaşam hedefinize katkı!) hem de operasyonel maliyetlerinizi düşürür.
- Banka Hesabı: Kişisel finans yönetimi ve şirket finansal okuryazarlığı için altın kural: Şirketinize ait tüm işlemler için ayrı bir ticari banka hesabı açın. Şirket harcamalarını kişisel harcamalarınızla asla karıştırmayın. Bu, vergi denetimlerinde size büyük kolaylık sağlayacaktır.
Mini Vaka Çalışması: Dijital pazarlama ajansı kuran Büşra, ilk aylarında kişisel kredi kartını şirket yazılım abonelikleri için kullanıyordu. Vergi beyannamesi sırasında bu ayrımı yapmakta zorlandı ve zaman kaybetti. Ticari hesap açılışını geciktirmeyin!
Finansal Okuryazarlık ve Etkili Bütçe Yönetimi
Şirket kurmak, yüksek risk ve yüksek kazanç potansiyelini bir araya getirir. Başarılı olmak için sadece iyi bir fikre değil, sağlam bir finansal disipline ihtiyacınız vardır.
1. Gerçekçi Gelir Beklentisi Yönetimi
AdSense politikalarına uygun olarak şunu vurgulamalıyız: Yeni bir şirket kurmak, garantili gelir vaat etmez. İlk altı ay, hatta bir yıl, gelirleriniz beklentilerinizin altında olabilir. Bu, finansal planlamanın önemini artırır. İş planınızda, gelir akışının yavaş olduğu dönemler için bir “Aksiyon Planı” ve “Acil Durum İşletme Fonu” bulundurun.
2. Vergi Takvimi ve Sorumluluklar
Vergi yükümlülüklerinizi anlamak, finansal okuryazarlığın temelidir. KDV, muhtasar (stopaj) ve geçici vergi gibi dönemlik ödemelerin takvimini Mali Müşavirinizden öğrenin ve bu ödemeler için şirket hesabınızda düzenli olarak kaynak ayırın. Vergi borçlarının birikmesi, yeni başlayan bir girişimi hızla batırabilir.
3. Otomasyon ve Dijital Çözümler
e-Devlet ile başlayan dijitalleşme sürecini şirket yönetiminizin tamamına yayın. Muhasebe, fatura kesme, müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) ve stok takibi gibi süreçleri otomatikleştiren yerel yazılımları kullanın. Bu, hem hata oranını azaltır hem de sürdürülebilir bir iş akışı oluşturur.
Girişimciliğin Riskleri ve Etik Uyumluluk (YMYL Uyarısı)
Girişimcilik heyecan vericidir, ancak riskleri de beraberinde getirir. YMYL (Your Money Your Life) standartlarına uygun olarak, okuyucularımıza sadece başarı hikayelerini değil, aynı zamanda olası tehlikeleri ve bunlardan kaçınma yollarını da anlatmak zorundayız.
YASAL UYARI: Burada sunulan bilgiler, şirket kurma sürecine dair genel bilgilendirme amaçlıdır. Herhangi bir hukuki, vergi veya yatırım tavsiyesi yerine geçmez. Spesifik durumlarınız için daima bir avukat veya mali müşavir ile çalışınız.
En Sık Yapılan Hatalar ve Kaçınma Yolları
Yeni girişimcilerin en sık düştüğü hatalar genellikle finansal ve hukuki bilgi eksikliğinden kaynaklanır:
1. Kişisel ve Şirket Finansını Karıştırmak
Bu, en yaygın ve en tehlikeli hatadır, özellikle şahıs şirketi sahipleri için. Kişisel kredi kartı borcunu şirkete yüklemek veya şirket karını kişisel harcamalara aktarmak, finansal kayıtları karıştırır ve denetimlerde sorun yaratır. Çözüm: Ticari hesaplarınızı ve kredi kartlarınızı yalnızca iş amaçlı kullanın.
2. Hukuki Belgeleri İhmal Etmek
e-Devlet süreci hızlı olsa da, telif hakları, marka tescilleri, KVKK uyumluluğu ve ortaklık sözleşmeleri gibi kritik belgeleri ihmal etmek uzun vadede yüksek maliyetlere yol açar. Çözüm: Kuruluştan hemen sonra, faaliyet alanınızla ilgili yasal korumaları (TPE başvuruları gibi) tamamlayın.
3. Aşırı Borçlanma ve Yanıltıcı Beklentiler
Sıfır riskli iş yoktur. Yeni kurulan şirketler, KOSGEB veya banka kredilerine başvururken, geri ödeme planlarını gerçekçi olmayan gelir tahminleri üzerine kurabilirler. Çözüm: İşletmenizin ilk yılki gelirini %30 oranında düşük tahmin edin (Worst-case scenario planlaması) ve borçlanma kararlarınızı bu düşük tahmin üzerine kurun.
Dijital Güvenlik ve Veri Koruma
e-Devlet üzerinden yaptığınız tüm işlemler, yüksek güvenlik standartlarıyla korunur. Ancak kendi şirketinizin dijital güvenliğini sağlamak sizin sorumluluğunuzdadır.
- e-İmza ve Mobil İmza Koruması: Şirketinizin yasal yetkilisi olarak kullandığınız e-İmza veya Mobil İmza, banka şifreniz kadar değerlidir. Bu araçları asla başkalarıyla paylaşmayın.
- KVKK Uyum Zorunluluğu: Müşteri verisi topluyorsanız, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) tam olarak uymak zorundasınız. e-Ticaret veya dijital pazarlama alanında faaliyet gösteriyorsanız, KVKK uyum süreçleri için yatırım yapmayı ihmal etmeyin.
Girişimcilik, sürekli öğrenme gerektirir. Sürekli değişen yasal düzenlemeleri ve vergi mevzuatını takip etmek için mali müşavirinizle sıkı iletişimde kalın. Bu, sürdürülebilir başarının anahtarıdır.
Sonuç: Dijital Çağda Şirketinizi Kurdunuz, Şimdi Sıra Sürdürülebilir Büyümede
Tebrikler! e-Devlet’in sunduğu dijital kolaylıkları kullanarak, 2025’in en güncel adımlarıyla şirketinizin resmi temelini attınız. Evraklarla boğuşmak yerine, enerjinizi iş fikrinizi geliştirmeye harcayabileceğiniz bir döneme girdiniz. Artık yapabilirsiniz, hatta yaptınız!
Şirket kurma süreci sadece hukuki bir formalite değil, aynı zamanda kişisel finansal okuryazarlığınızı ve disiplininizi test eden bir adımdır. Başarının sırrı, hızlı kurulumdan sonra değil, sağlam bir bütçe yönetimi, etik iş yapış biçimi ve sürekli dijital adaptasyonda gizlidir.
Şimdi Sıra Sende: Harekete Geçiren Son Adımlar
- Mali Müşavirinizi Yetkilendirin: Tescil işlemleri tamamlanır tamamlanmaz, tüm yasal yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi için vekaletname işlemlerini tamamlayın.
- Ticari Banka Hesabınızı Açın: Şirketinizin nefes alacağı finansal kanalı hemen oluşturun ve kişisel finanslarınızı kesinlikle ayırın.
- Dijital Temelleri Kurun: Kurumsal web sitenizi kurun ve E-Fatura/E-Arşiv sistemine geçişinizi tamamlayın. Unutmayın, dijital varlığınız, 2025 girişimciliğinin vitrinidir.
Unutmayın, her büyük girişim, atılan ilk somut adımla başlar. Siz ilk ve en zor adımı attınız. Şimdi yaratıcılığınızı, uzmanlığınızı ve cesaretinizi kullanarak bu dijital temeli sürdürülebilir bir başarı hikayesine dönüştürme zamanı. Başarılarınızın bol, finansal kararlarınızın ise bilinçli olmasını dileriz!
Sık Sorulan Sorular (SSS)
e-Devlet üzerinden şirket kurmak kaç gün sürer?
e-Devlet ve MERSİS üzerinden ön başvuru süreci genellikle birkaç saat içinde tamamlanabilir. Şahıs şirketlerinin Vergi Dairesi başvurusu genellikle aynı gün işleme alınır. Limited şirketlerde, Ticaret Sicil Müdürlüğü randevusu, imza ve tescil işlemleri nedeniyle bu süreç ortalama 2 ila 5 iş günü arasında sürebilir, ek olarak Vergi Dairesi yoklaması beklenmelidir.
Şahıs şirketini e-Devlet üzerinden kurmanın maliyeti nedir?
Şahıs şirketi kuruluşunda Ticaret Sicil harcı yoktur. Sadece noterden imza beyannamesi çıkarma ve Mali Müşavir vekalet ücreti gibi küçük harçlar ödenir. Toplam maliyet, kuruluş sırasında büyük ölçüde düşüktür ve genellikle 2025 yılı itibarıyla yüzlerce TL civarında (Mali Müşavir vekaleti hariç) seyreder.
Limited şirket kurarken zorunlu asgari sermaye ne kadar olmalıdır?
2025 yılı itibarıyla, Limited Şirket kurmak için yasal olarak taahhüt edilmesi gereken asgari sermaye miktarı belirlenmiştir. Bu miktar değişebileceği için güncel rakamı teyit etmek önemlidir, ancak bu sermayenin kuruluş sırasında hemen bankaya yatırılması zorunlu değildir; taahhüt edilen sürede ödenmesi yeterlidir.
e-Devlet üzerinden şirket kurarken mali müşavir zorunlu mudur?
Kanunen şirket kurmak için zorunlu olmasa da, Limited Şirket Ana Sözleşmesinin hazırlanması ve Vergi Dairesi tescilinin hatasız yapılması kritik öneme sahiptir. Ayrıca, şirket tescil edildikten sonra yasal defterlerin tutulması, beyannamelerin verilmesi zorunludur. Bu nedenle, kuruluş aşamasından itibaren yetkili bir Mali Müşavir (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir – SMMM) ile çalışmak pratik olarak zorunludur.
Şirket adresimi ev adresi olarak gösterebilir miyim?
Evet, özellikle şahıs şirketleri ve dijital iş yapan Limited şirketler, ikamet ettikleri ev adresini işyeri adresi olarak gösterebilirler (Home Ofis). Ancak bu durumda kira sözleşmesi ibraz edilmeli ve kira ödemeleri üzerinden hesaplanan stopajın ödenmesi gibi ek vergi yükümlülükleri doğacaktır. Kira kontratınızda, ev sahibinizin ticari faaliyete izin verdiğine dair bir madde bulunması tavsiye edilir.
MERSİS numarası nedir ve e-Devlet sürecindeki rolü nedir?
MERSİS, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi anlamına gelir ve tüm ticari işletmelerin kimlik numarasıdır. e-Devlet üzerinden şirket kuruluşu başlatılırken, şirketinizin unvanı ve ana sözleşmesi ilk olarak MERSİS üzerinden oluşturulur ve kaydedilir. MERSİS kaydı olmadan tescil ve vergi dairesi işlemleri yapılamaz. MERSİS, e-Devlet’teki ticaret sicil kaydının anahtarıdır.
