Amazon FBA (Fulfillment by Amazon), Türkiye’deki girişimciler için küresel pazarlara açılmanın en cazip yollarından biri. Ancak birçok potansiyel satıcının kalbi, ürünleri tedarik etme ve listeleme aşamasından çok, o ‘korkutucu’ kargo ve gümrük süreçlerinde sıkışıp kalır. Gümrük evrakları, Incoterms, navlun ücretleri… Tüm bunlar kulağa, hemen vazgeçilmesi gereken karmaşık bir labirent gibi gelebilir.
Eğer siz de ürünlerinizi hazırladınız, Amazon mağazanızı kurdunuz, fakat “Şimdi bu kutuları ABD’ye/Avrupa’ya nasıl göndereceğim?” sorusunun yarattığı strese kapıldıysanız, yalnız değilsiniz. Bu, girişimcilik yolculuğunun en çok tereddüt edilen aşamasıdır.
Bu derinlemesine rehber, Amazon FBA Türkiye operasyonlarınızın lojistik ve gümrük aşamasını A’dan Z’ye anlaşılır kılmayı hedefliyor. Karmaşık hukuki ve lojistik terimleri basitleştirerek, somut adımlar atmanızı sağlayacak bilgi ve motivasyonu bulacaksınız. Unutmayın: Başarılı bir e-ticaret işi, sağlam bir lojistik temel üzerine kurulur. Bu rehberi tamamladığınızda, artık adım atabileceğinizi ve bu sürecin yönetilebilir olduğunu göreceksiniz.
⚠️ ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME VE RİSK UYARISI:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Ticari, hukuki, yatırım veya vergi danışmanlığı yerine geçmez. E-ticaret ve uluslararası ticaret yüksek riskler içerir; lojistik maliyetleri, gümrük vergileri ve düzenlemeler sürekli değişebilir. Önemli ticari kararlar almadan önce mutlaka profesyonel bir gümrük müşaviri ve uluslararası nakliye firması ile çalışın. Kendi araştırmanızı yapın (DYOR) ve yasal yükümlülüklerinizi yerine getirin.
1. Temel Kavramlar: Amazon FBA Lojistiğinde Rol Dağılımı
Gümrük ve kargo süreçlerini yönetmek için öncelikle kimin hangi aşamadan sorumlu olduğunu bilmelisiniz. Bu, potansiyel sorunları önlemenin ilk adımıdır.
1.1. Incoterms: Sorumluluk Sınırları
Incoterms (Uluslararası Ticari Terimler), alıcı ve satıcı arasındaki risk, maliyet ve sorumluluk paylaşımını belirler. Amazon FBA gönderileri için genellikle iki terim hayati öneme sahiptir:
- DDP (Delivered Duty Paid – Teslimat Vergisi Ödenmiş): Bu terimde, satıcı (yani siz), malların hedef ülkedeki alıcının eline ulaşana kadar tüm masrafları, riskleri, navlun ücretlerini, sigortayı ve en önemlisi gümrük vergilerini ödemeyi taahhüt eder. Yeni başlayanlar için en güvenli yoldur, çünkü lojistik ve gümrük yükünün büyük kısmını nakliye/gümrük firmasına devretmiş olursunuz.
- EXW (Ex Works – İş Yerinde Teslim): Alıcının tüm riski ve masrafları üstlendiği terimdir. Amazon FBA satıcıları için pratik değildir, çünkü Amazon depo çalışanlarının sizin adınıza gümrük işlemleriyle uğraşmasını bekleyemezsiniz.
KRİTİK NOT: Amazon, hiçbir zaman ürünlerinizin ithalatçısı olarak hareket etmez. Gönderi belgelerinde Amazon’u ithalatçı olarak gösterirseniz, gönderiniz gümrükte kalır ve imha edilir. İthalatçı (IOR – Importer of Record) rolünü ya sizin adınıza bir gümrük komisyoncusu üstlenir ya da kendiniz (eğer hedef ülkede vergi kimliğiniz varsa) üstlenirsiniz. Çoğu Türk FBA satıcısı, DDP hizmeti veren nakliye firmalarıyla çalışmayı tercih eder.
1.2. Kargo vs. Gümrük Müşavirliği: Kim Kimdir?
- Freight Forwarder (Nakliye Komisyoncusu): Ürününüzün Türkiye’deki deponuzdan alınıp, hedef ülkedeki Amazon deposuna kadar olan uluslararası nakliyesini organize eden firmadır.
- Customs Broker (Gümrük Müşaviri): Gümrük süreçlerinde (hem Türkiye ihracat gümrüğü hem de hedef ülke ithalat gümrüğü) evrakları hazırlayan, beyannameleri dolduran ve yasal süreçleri sizin adınıza yürüten yetkili uzmandır. Güvenilir bir FBA lojistiği sağlayıcısı, bu iki hizmeti bir arada sunar.
2. Neden Lojistik ve Gümrük Süreci Başarının Anahtarıdır?
E-ticarette, özellikle uluslararası satışlarda, lojistik sadece bir maliyet kalemi değil, rekabet avantajıdır. Gümrük süreçlerinde yaşanacak bir aksaklık, tüm iş modelinizi çökertebilir.
2.1. Stoksuz Kalma Riski ve Para Kaybı
Gümrükte takılan bir ürün, satış yapamadığınız her gün size para kaybettirir. Eğer stoklarınız Amazon deposuna zamanında ulaşmazsa, yüksek PPC (Tıklama Başına Maliyet) harcamaları yapmanıza rağmen satış yapamazsınız. Kötü planlanmış bir kargo süreci, 10 günlük bir sevkiyatı 40 güne uzatabilir.
2.2. Yasal Riskler ve İtibar
Yanlış hazırlanmış gümrük belgeleri, eksik gümrük vergisi ödemeleri veya yanlış beyanlar, sadece ürünlerinizin gümrükte takılmasına yol açmaz; aynı zamanda size ve şirketiniz için hedef ülkede yasal yaptırımlara neden olabilir. Bu nedenle, gümrük müşavirinizi seçerken ucuzluğa değil, uzmanlığa odaklanmalısınız.
2.3. Maliyet Optimizasyonu
Doğru lojistik stratejisi, ürün başına düşen maliyeti (COGS) düşürmenin en etkili yoludur. Deniz yolu, havayolu ve kurye seçeneklerini doğru zamanlama ve maliyet analizleriyle birleştirmek, kâr marjınızı doğrudan etkiler.
3. Adım Adım Amazon FBA Türkiye Kargo Rehberi
Bu bölüm, Türkiye’den Amazon depolarına ürün gönderme sürecini uygulanabilir adımlarla özetlemektedir.
3.1. Adım 1: Amazon Sevkiyat Planı Oluşturma
Ürünlerinizi fiziksel olarak yola çıkarmadan önce, Amazon Seller Central’da sevkiyat planınızı (Shipping Plan) oluşturmalısınız. Bu plan, hangi ürünleri, kaç adet ve hangi paketleme formatında (tekli kutu, palet vb.) göndereceğinizi belirler.
- Amazon size FBA etiketlerini (FNSKU) ve koli etiketlerini (Shipping Labels) sağlar.
- Bu aşamada Amazon size, ürünleri hangi depoya göndermeniz gerektiğini söyler.
- Uygulanabilirlik Notu: FNSKU etiketlerini tedarikçi aşamasında veya Türkiye’de bir hazırlık merkezinde (Prep Center) ürünlerin üzerine yapıştırmanız gerekir. Yanlış etiketleme, ürünün depoda reddedilmesine neden olur.
3.2. Adım 2: Doğru Lojistik Ortağı Seçimi
Güvenilir bir Freight Forwarder/Gümrük Müşaviri bulmak, işin %50’sidir. Sadece uluslararası kargo hizmeti veren değil, Amazon FBA deneyimi olan ve tercihen DDP (Teslimat Vergisi Ödenmiş) hizmeti sunan firmalarla çalışın.
- Soru Sorun: Potansiyel firmalara “DDP hizmeti veriyor musunuz?”, “Hedef ülkede IOR (İthalatçı Kaydı) rolünü kim üstleniyor?” ve “Beklenmedik ek masraflarınız var mı?” diye sorun.
- Teklif Karşılaştırması: Sadece fiyatı değil, transit süresini, sigorta kapsamını ve evrak yönetimi konusundaki desteklerini karşılaştırın.
3.3. Adım 3: İhracat İçin Gerekli Belgeleri Hazırlama
Türkiye’den resmi olarak ihracat yapabilmek için (mikro ihracat veya standart ihracat fark etmeksizin) yasal evrakların tam olması gerekir. Bu belgeler, Gümrük Müşaviriniz tarafından hazırlanır, ancak verileri sizin sağlamanız gerekir:
- Ticari Fatura (Commercial Invoice): Ürünün değerini, miktarını, alıcı ve gönderici bilgilerini gösterir. Gümrük değerinin (Customs Value) gerçekçi olduğundan emin olun.
- Çeki Listesi (Packing List): Kolilerin içeriğini, ağırlıklarını, boyutlarını ve adetlerini detaylandırır.
- Konşimento (Bill of Lading / Airway Bill): Kargo firmasının taşıma sözleşmesidir.
- Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin): Ürünün nerede üretildiğini gösterir (Gereklilik ülkeye göre değişebilir).
- İhracatçı Birliğine Üyelik Belgesi: 500 kg ve 7500 Euro üzerindeki ihracatlarda genellikle İhracatçı Birlikleri onayı gerekir.
3.4. Adım 4: Gümrük ve Vergi Süreçleri (Hedef Ülke)
Ürün hedef ülkeye ulaştığında, ithalat gümrüğüne girer. DDP hizmeti aldığınızda, nakliyeciniz bu süreci yönetir, ancak sizin bazı bilgilere sahip olmanız gerekir:
- HS Kodu (Harmonized System Code): Ürününüzün uluslararası ticaret standardında tanımlanmış kodudur. Doğru HS kodunu kullanmak, doğru gümrük vergisi (Duty) ve KDV (VAT) hesaplanması için hayati önem taşır. Yanlış kod, yüksek vergi ödemenize veya ceza almanıza yol açabilir.
- EORI Numarası (AB İçin): Avrupa pazarına satış yapıyorsanız, AB Gümrük Bölgesi’nde kayıtlı bir işletme numarasına ihtiyacınız vardır.
- Vergi Ödemesi: ABD için vergi çok az iken, Avrupa için KDV (VAT) ve gümrük vergileri oldukça yüksektir. Nakliye firması bu vergileri size fatura eder ve ödemenizi bekler.
4. Uluslararası Taşımacılık: Havayolu mu, Denizyolu mu?
Taşıma yöntemi seçimi, maliyet, hız ve ürün tipi dengesini gerektirir. Yanlış seçim, yüksek maliyet veya stok kaçırma riski demektir.
4.1. Havayolu (Air Freight)
- Avantajları: Hızlıdır (genellikle 5-10 gün transit süresi). Stoklarının kritik düzeyde azaldığı veya hızlıca piyasaya girmeniz gerektiği durumlarda idealdir.
- Dezavantajları: Kilogram başına maliyeti çok yüksektir. Özellikle ağır veya hacimli ürünler için kâr marjını ciddi oranda düşürür.
- Ne Zaman Kullanılmalı: Yüksek değerli, hafif ürünler veya acil stok ikmali gerektiren durumlar.
4.2. Denizyolu (Sea Freight)
- Avantajları: Kilogram başına maliyet açısından en ekonomiktir. Büyük hacimli ve ağır gönderiler için idealdir.
- Dezavantajları: Çok yavaştır (transit süresi limandan limana 25-45 gün sürebilir). Uzun planlama gerektirir ve stok devir hızını yavaşlatabilir.
- Ne Zaman Kullanılmalı: İlk büyük stok gönderiminiz, düşük maliyetli veya ağır ürünler, stok seviyenizin yeterli olduğu durumlar.
4.3. Konsolide Gönderim (LCL)
Denizyolunu kullanırken, eğer yükünüz bir konteyneri (FCL – Full Container Load) dolduracak kadar büyük değilse, LCL (Less than Container Load) yani konsolide gönderimden faydalanırsınız. Bu, sizin yükünüzün, diğer FBA satıcılarının yükleriyle birleştirilip tek bir konteyner içinde gönderilmesi demektir. Bu, maliyeti düşürür ancak operasyonel esnekliği azaltabilir.
5. Maliyet Yönetimi ve Beklenmedik Giderler
Amazon FBA’de kargo maliyeti sadece navlun ücreti değildir. Başarılı olmak için tüm gizli maliyetleri hesaba katmalısınız.
5.1. Kargo Sürecinin Ana Maliyet Bileşenleri
- Navlun Ücreti (Freight Cost): Malların Türkiye’den hedef ülkeye taşınma bedeli.
- Gümrük Vergileri ve KDV (Duty & Tax): Hedef ülkenin ithalat vergileri.
- Gümrük Müşavirlik Ücreti (Broker Fee): Evrak işlerini yöneten uzmana ödenen bedel.
- Sigorta (Insurance): Malların taşıma sırasında kaybolma veya hasar görme riskine karşı sigorta (şiddetle tavsiye edilir).
- Yerel Taşıma ve Son Mil (Last Mile): Malların hedef limandan/havaalanından Amazon deposuna götürülme maliyeti.
- Amazon Randevu Ücreti: Bazı nakliyeciler, Amazon deposuna teslimat randevusu alıp beklemek için ek ücret talep edebilir.
5.2. Olası Beklenmedik Giderler
Girişimciler genellikle bu maliyetleri göz ardı eder, ancak bunlar kâr marjını hızla eritebilir:
- Ardiye Ücreti (Demurrage/Storage): Mallar gümrükte takılır veya gerekli evraklar zamanında yetişmezse, limanda veya depoda bekleme ücreti alınır. Bu ücretler günlük olarak birikir ve çok hızlı yükselir.
- Geri Gönderim (Return Fees): Amazon, gümrük evraklarında problem olan gönderileri reddedebilir. Bu durumda ürünleri geri almanız veya imha ettirmeniz gerekir ki, her iki seçenek de yüksek maliyetlidir.
- Denetim ve Muayene Ücretleri: Gümrük, rastgele kontroller yapabilir. Bu kontrollerin masrafları (muayene, X-Ray) size yansıtılır.
Eyleme Geçme İpucu: Tüm maliyetlerinizi, ürünün satış fiyatına yansıtarak “Ürün Başına Maliyet” (Cost Per Unit) hesaplamasını mutlaka yapın. Navlun maliyetinin, ürünün birim fiyatının %10-15’ini geçmemesi hedeflenir, aksi takdirde kâr marjınız tehlikeye girer.
6. Başarılı FBA Lojistiği İçin Sık Yapılan Hatalar ve Önlemler
Lojistik bir hata yaptığınızda, maliyeti sadece para değildir; aynı zamanda zaman ve moral kaybıdır. Bu hatalardan kaçınarak süreci daha pürüzsüz hale getirebilirsiniz.
6.1. Hata 1: Gümrük Müşavirine Güvenmemek veya Gereksiz Müdahale Etmek
Senaryo: Yeni FBA satıcıları, gümrük masraflarını azaltmak için fatura değerini olduğundan düşük göstermeye çalışabilir. Bu, gümrük kaçakçılığı olarak değerlendirilir ve ağır cezaları vardır.
Önlem: Gümrük Müşaviriniz sizin yasal temsilcinizdir. Onların yönlendirmelerine harfiyen uyun. Tüm evrakları eksiksiz ve gerçek değerler üzerinden hazırlayın. Gümrük beyannamelerinde yanlış bilgi vermek, tüm operasyonu riske atar.
6.2. Hata 2: Amazon’u İthalatçı Olarak Göstermek
Senaryo: Satıcı, Amazon’un adresi nihai adres olduğu için, kargo belgelerine Amazon’u alıcı ve ithalatçı (IOR) olarak yazar.
Önlem: Amazon, bu tür gönderileri kabul etmez ve iade veya imha sürecini başlatır. Mutlaka DDP hizmeti veren bir nakliyeci bulun ve gönderiyi yapanın siz (ihracatçı), ithalatçının ise ya nakliyecinizin ABD/AB şirketi ya da sizin o ülkedeki kayıtlı şirketiniz olduğundan emin olun.
6.3. Hata 3: Yetersiz Paketleme ve Etiketleme
Senaryo: Ürünler, nakliye sırasında hasar görecek şekilde paketlenir veya Amazon’un istediği FNSKU/Shipping Label’lar yanlış yerlere yapıştırılır.
Önlem: Amazon’un paketleme ve etiketleme kılavuzlarına harfiyen uyun. Ürünleri uluslararası taşımaya dayanıklı, sağlam kutulara koyun. FNSKU etiketi, ürünün barkodunu tamamen kapatmalıdır. Kargo etiketleri (Shipping Labels) ise kutunun üzerine düzgünce yapıştırılmalıdır.
6.4. Hata 4: Tek Kaynağa Bağlı Kalmak
Senaryo: Satıcı, sadece tek bir kargo firmasıyla çalışır ve bu firma kapasite sorunu yaşadığında tüm sevkiyatlar durur.
Önlem: En az 2-3 farklı lojistik sağlayıcıdan fiyat teklifi alın ve birini yedekte tutun. Bu, hem fiyat rekabeti sağlar hem de operasyonel riskinizi dağıtır.
7. Gerçekçi Beklentiler ve Zaman Çizelgesi
Amazon FBA, hızlı zengin olma yolu değildir. Lojistik ve gümrük süreçleri, özellikle uluslararası ticarette sabır gerektirir.
7.1. Lojistik Zaman Çizelgesi (Türkiye – ABD Örneği)
Ürünlerinizi üreticiden alıp Amazon deposuna ulaştırana kadar geçen süre, genellikle aşağıdaki gibidir:
- Hazırlık ve Etiketleme (Türkiye): 3-7 gün.
- Türkiye İhracat Gümrükleme: 1-3 gün.
- Havayolu Transit Süresi: 5-10 gün (kapıdan kapıya).
- Denizyolu Transit Süresi: 30-45 gün (limandan limana, iç taşıma dahil).
- Hedef Ülke İthalat Gümrükleme: 3-7 gün (sorunsuz ilerlerse).
- Amazon Depo Randevusu ve Giriş: 5-15 gün (yoğunluğa bağlı olarak).
Toplam Minimum Süre: Havayolu ile yaklaşık 2-4 hafta; Denizyolu ile 6-9 hafta.
Bu süreleri stok yönetimi planınıza dahil edin. Stok bitmeden en az 8 hafta önce yeni gönderimi planlamaya başlayın.
7.2. Sermaye İhtiyacı ve Sabır
Kargo ve gümrük masrafları, ürün maliyetinizden bağımsız olarak peşin ödenmesi gereken önemli bir sermaye gerektirir. Ürünleriniz Amazon deposuna ulaşıp satışa başlasa bile, Amazon size ödeme yapana kadar geçen süreyi (ödeme döngüsü) finanse etmeniz gerekir.
Gerçekçi Motivasyon: Bu süreçler göz korkutucu görünebilir, ancak yüz binlerce girişimci bu adımları başarıyla tamamladı. Başarılı olmak, bu karmaşık görünen süreçleri adım adım öğrenmekten ve doğru profesyonel ortakları seçmekten geçer.
8. Sonuç: Artık Adım Atma Zamanı
Amazon FBA Türkiye operasyonunda kargo ve gümrük süreci, iş modelinizin kalbi gibidir. Bu süreçleri anlamak ve yönetmek, sadece operasyonel verimlilik sağlamaz, aynı zamanda sürdürülebilir bir kâr marjı elde etmenizi de mümkün kılar.
Bugün yapabileceğiniz somut adımlar şunlardır:
- Gümrük Müşaviri Araştırması: Amazon FBA konusunda deneyimli, DDP hizmeti veren ve şeffaf fiyatlandırma sunan 3 farklı lojistik firmasından teklif alın.
- HS Kodunu Onaylayın: Sattığınız ürünlerin doğru HS kodunu ve bu koda karşılık gelen hedef ülkedeki vergi oranlarını (Duty/VAT) öğrenin.
- Maliyet Tablosu Oluşturun: Ürününüzün birim maliyetine (üretim + kargo + gümrük vergileri + Amazon komisyonları) ekleyerek nihai satış fiyatınızı ve kâr marjınızı hesaplayın.
Unutmayın, her başarılı gönderi, size bir sonraki adım için değerli bir deneyim kazandırır. Lojistik kaosuyla yüzleşmek yerine, onu yönetmeyi öğrendiğinizde, küresel e-ticaretin kapıları size sonuna kadar açılacaktır.
9. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Amazon FBA gönderimi için IOR (Importer of Record) olmak ne anlama gelir?
IOR, hedef ülkedeki gümrükten sorumlu olan, tüm vergileri ödeyen ve gümrük belgelerini imzalayan tüzel kişiliktir. Amazon, kesinlikle IOR olmayı reddeder. DDP hizmeti veren nakliye firmaları, genellikle bu rolü geçici olarak üstlenir veya size bu hizmeti sunacak bir aracı bulurlar.
Gönderilerim için havayolu mu yoksa denizyolu mu seçmeliyim?
Yeni başlayan ve ilk test stokunu gönderen satıcılar genellikle hızlı geri dönüş ve az risk nedeniyle havayolunu tercih eder. Eğer ürün hacminiz yüksekse ve stoklarınız kritik seviyede değilse, maliyeti düşürmek için denizyolunu (LCL) seçmek daha kârlıdır.
Gümrükte bir sorun çıkarsa ne yapmalıyım?
Hemen gümrük müşaviriniz veya nakliye firmanız ile iletişime geçin. Onlar, sorunun nedenini (eksik evrak, yanlış beyan, ek muayene) tespit edip yasal süreci yönetmekle yükümlüdürler. Bu nedenle DDP hizmeti almak, bu tür durumlarla tek başınıza uğraşmanızı engeller.
Türkiye’deki ihracat sürecinde faturalama nasıl yapılmalı?
Türkiye’deki vergi mükellefi şirketiniz, ürünü yurt dışındaki alıcıya (genellikle Amazon lojistik merkezine gönderim yaptığınız için, lojistik firmanızın belirttiği alıcıya) KDV’siz ihracat faturası kesmelidir. Bu, KDV iadesi almanızı sağlar ve yasal yükümlülüğünüzdür.
Amazon’a giden kolilerin üzerinde mutlaka ne olmalı?
Her bir ürünün üzerinde Amazon’un sağladığı FNSKU etiketi (Barkod) ve kolinin dış yüzeyinde Amazon’un sağladığı koli etiketi (Shipping Label) bulunmalıdır. Ayrıca, gümrük denetimleri için kutu üzerinde ülkeye giriş (Port of Entry) bilgileri ve ticari fatura bilgisi de net bir şekilde görülmelidir.
Incoterms terimleri sürekli değişiyor mu?
Incoterms kuralları belirli aralıklarla (genellikle 10 yılda bir) revize edilir (örneğin Incoterms 2025). Bu kurallar güncel uluslararası ticaret pratiklerine uyum sağlar. Profesyonel nakliyeciler her zaman en güncel kurallara göre hareket ederler.
