Etsy, el yapımı ürünlerinizi, vintage eşyalarınızı veya dijital tasarımlarınızı küresel pazara açtığınız dijital bir köprüdür. Milyonlarca potansiyel müşteriye ulaşma hayali harika, ancak çoğu girişimci bu aşamada duraksar: “Peki ya vergi ve gümrük yükümlülükleri?”
Yaratıcılığınızın en büyük düşmanı, bilmediğiniz bürokratik engellerin korkusudur. Eğer Etsy dükkanınızı açtınız veya açmak üzeresiniz, ancak fatura kesme, KDV, gelir vergisi ve mikro ihracat gibi terimler sizi yavaşlatıyorsa, yalnız değilsiniz.
Bu derinlemesine rehberin amacı, size sadece teorik bilgi vermek değil; bu karmaşık süreçleri adım adım yönetebileceğiniz, somut bir yol haritası sunmaktır. Finansal okuryazarlığınızı artırarak, işinizi yasal zeminde ve sürdürülebilir bir şekilde büyütmenizi sağlayacağız. Bu makaleyi bitirdiğinizde, artık “Artık adım atabilirim” diyeceksiniz.
⚠️ Önemli Risk ve Yasal Uyarı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım, hukuki veya vergi tavsiyesi değildir. Türkiye’deki vergi kanunları ve gümrük mevzuatı sürekli değişmektedir. Her girişimcinin kendine özgü koşulları (gelir düzeyi, şirket türü, ürün çeşidi) farklıdır. Önemli finansal ve yasal kararlar almadan önce mutlaka kendi araştırmanızı yapın (DYOR) ve yeminli mali müşavir veya vergi hukuku uzmanına başvurun.
1. Etsy Girişimciliği İçin Temel Kavramlar ve Yükümlülükler
E-ihracata atılmak heyecan vericidir, ancak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak uluslararası satış yaptığınızda belli başlı yükümlülükleriniz doğar. Bu süreci netleştirmek için temel kavramları anlamamız gerekir.
1.1. E-İhracatta Vergi ve Yasal Yapı Neden Önemlidir?
Türkiye’de gelir elde eden her gerçek ve tüzel kişi vergi ödemekle yükümlüdür. Etsy üzerinden yaptığınız satışlar, ticari gelir olarak kabul edilir. Yasal yükümlülüklerinizi yerine getirmemek, gelecekte yüksek vergi cezaları, gecikme faizleri ve hatta dükkanınızın kapanması gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Sürdürülebilirlik: Yasal bir altyapı, işinizi büyütmenizi, kredi kullanmanızı ve uluslararası iş ortaklıkları kurmanızı kolaylaştırır.
- Güvenilirlik: Kurumsal bir yapıya sahip olmak, müşterilerinize ve bankacılık sistemine karşı güvenilirliğinizi artırır.
1.2. Hangi Vergi Türleri ile Karşılaşacağım?
Etsy satıcısı olarak, işinizin ölçeğine ve yasal yapınıza bağlı olarak başlıca şu vergi türleriyle karşılaşabilirsiniz:
- Gelir Vergisi (veya Kurumlar Vergisi): Yıl sonunda elde ettiğiniz safi kâr üzerinden ödenen temel vergi.
- Katma Değer Vergisi (KDV): Etsy satışlarında, özellikle yurtdışına yapılan ihracatlarda KDV muafiyetleri ve istisnaları bulunur (bu, en önemli avantajınızdır).
- Damga Vergisi: Resmi belgeler ve sözleşmeler için ödenir.
- Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): Sadece belirli ürün grupları için geçerlidir (örneğin lüks tüketim).
2. Etsy Satıcısı Olarak Yasal Yapılanma ve Şirket Türleri
Vergilendirme sürecinizin temeli, hangi yasal yapıyı seçtiğinize bağlıdır. Türkiye’deki Etsy satıcıları genellikle üç ana yolu izler:
2.1. Şahıs Şirketi Kurulumu: En Hızlı Başlangıç
Yeni başlayanlar ve küçük ölçekli girişimciler için en pratik ve hızlı yöntem şahıs şirketi (Gerçek Kişi Ticari İşletmesi) kurmaktır. Kuruluş maliyeti düşüktür ve muhasebe süreçleri daha sadedir.
- Avantajları: Kurulumu 1-2 günde tamamlanır, kapatması kolaydır, masrafları düşüktür.
- Dezavantajları: Şirket borçlarından şahsen sorumlu olursunuz ve ciro arttıkça vergi dilimleri hızla yükselir.
- Adım: Bir mali müşavir ile anlaşın, iş yeri adresinizi belirleyin (ev adresi de olabilir) ve vergi dairesine başvurun.
2.2. Esnaf Muafiyeti ve İstisnalar (Özellikle El Sanatları İçin)
Bu, Etsy satıcıları için çok cazip bir başlangıç noktası olabilir. Vergi Usul Kanunu’na göre, belli şartları taşıyan ve evde el emeği ile üretim yapan kişiler esnaf muafiyetinden yararlanabilir.
- Temel Şartlar: Üretimin evde yapılması, sanayi tipi makine kullanılmaması.
- Kimler Yararlanır: Özellikle dikiş, örgü, ahşap boyama, takı yapımı gibi el sanatları ile uğraşanlar.
- Kazanım: Muafiyet belgesi alarak gelir vergisi ödemeden, bankalar aracılığıyla tahsil edilen tutar üzerinden belirli bir oranda (genellikle %4 veya %10) stopaj kesintisi yapılır.
- Dikkat: Bu muafiyetin yıllık ciro limiti vardır ve bu limitin aşılması durumunda normal vergi mükellefiyetine geçmeniz gerekir.
2.3. Limited veya Anonim Şirket (Büyüme Aşaması)
Etsy işiniz yılda yüz binlerce liralık ciroya ulaştığında, şahıs şirketi vergi yükü ağırlaşabilir. Bu durumda Limited veya Anonim Şirkete geçiş yapmak daha mantıklı olabilir. Bu yapılar maliyetli olsa da, tüzel kişilik olarak borçlardan şahsi mal varlığınızla sorumlu olmazsınız.
3. Adım Adım Vergi Yükümlülükleri: Etsy Kazançlarını Beyan Etme
Yasal yapınızı kurduktan sonra sıra, yurt dışına yaptığınız satışlardan elde ettiğiniz geliri nasıl vergilendireceğinize gelir. E-ihracatçı olmanın Türkiye’de ciddi avantajları vardır.
3.1. E-İhracat Vergi İstisnası: KDV Muafiyeti
Etsy üzerinden sattığınız fiziksel veya dijital ürünü yurt dışına gönderdiğinizde, bu işlem teknik olarak ihracat sayılır ve Türkiye’deki KDV’den muaftır. Bu, ürünlerinizi yurt dışı pazarda daha rekabetçi fiyatlandırmanıza olanak tanır. (GÜVENİLİR KAYNAK: KDV Kanunu)
- KDV İadesi/İstisnası: İhracat faturası düzenlediğinizde, bu satış için KDV hesaplamazsınız. Hatta, ürünlerinizi üretirken ödediğiniz KDV’yi (girdi KDV’si) iade alma veya mahsup etme hakkınız doğar.
- Dijital Ürünler: Dijital ürünlerin (pattern, şablon vb.) vergilendirilmesi, fiziksel ürünlere göre daha farklıdır. Genel olarak, dijital hizmet ihracatında da KDV muafiyeti geçerlidir, ancak mutlaka bir mali müşavirle netleştirilmelidir.
3.2. Genç Girişimci ve İhracatçı Kazanç İstisnası
Türkiye, genç girişimcileri ve e-ihracat yapanları desteklemek amacıyla çeşitli teşvikler sunmaktadır. Özellikle 29 yaş altı girişimciler için uygulanan Gelir Vergisi muafiyeti ve ihracat teşvikleri, başlangıç maliyetlerini düşürmede kritik rol oynar.
Örnek Durum: Dijital Hizmet Sağlayıcılar için İstisna (GÜVENİLİR KAYNAK: Gelir Vergisi Kanunu)
Bilişim, yazılım, tasarım gibi alanlarda yurt dışına hizmet verenler, bazı şartları sağlamaları durumunda, elde ettikleri gelirin %50’sine kadar kazanç istisnasından faydalanabilirler. Etsy’de dijital ürün satanlar, bu istisnayı değerlendirmelidir. Bu, ödenecek gelir vergisi miktarını yarı yarıya düşürebilir.
3.3. Muhasebe Süreci ve Fatura Düzenleme
Etsy üzerinden satış yaptığınızda, her uluslararası işlem için fatura düzenlemeniz gerekir. Bu faturalar, yasal olarak “İhracat Faturası” niteliğindedir.
- Fatura Türü: Normal KDV’li fatura yerine, KDV istisnası uygulanmış e-arşiv veya e-fatura düzenlenir.
- Fatura Bilgileri: Alıcının adı, adresi, ülkesi ve Etsy üzerinden yapılan satışın net tutarı yer almalıdır.
- Muhasebeci Rolü: Etsy, ödemeleri genellikle dolar veya euro olarak yapar. Muhasebeciniz, banka hesabınıza giren dövizin Türk Lirası karşılığını, tahsilat tarihindeki TCMB kuru üzerinden TL’ye çevirerek kayıtlara işler. Bu kur dönüşümü hatasız yapılmalıdır.
4. Gümrük Süreçleri ve İhracat Kolaylıkları: Mikro İhracat
Gümrük işlemleri denince akla TIR’lar dolusu konteyner gelebilir, oysa küçük Etsy satıcıları için sistem çok daha basittir: Mikro İhracat.
4.1. Mikro İhracat Nedir ve Neden Hayati Önem Taşır?
Mikro İhracat, düşük değerli ve hızlı gönderilerin, gümrük müşavirliği süreçlerine girmeden, Elektronik Ticaret Gümrük Beyanı (ETGB) sistemi üzerinden kolaylaştırılmış bir şekilde yurt dışına gönderilmesidir.
- Limitler: Mikro ihracat limiti, genellikle 300 kilogram ağırlığı ve 15.000 Euro bedeli aşmayan gönderiler için geçerlidir. Etsy satıcılarının çoğu bu limitlerin altında kalır.
- Kazanımlar: Bu yöntem, ihracatçı birliğine üyelik zorunluluğunu kaldırır, KDV istisnası avantajını korur ve gümrük süreçlerini basitleştirir.
4.2. Gönderi Süreçleri ve ETGB Uygulaması
Mikro ihracat yapmak için PTT (Posta İdaresi) veya yetkilendirilmiş hızlı kargo firmalarıyla (DHL, FedEx, UPS, yurt içi kargo firmalarının uluslararası uzantıları) çalışmanız gerekir.
Etsy Mikro İhracat Kontrol Listesi:
- Kargo Firması Seçimi: Anlaşmanızı yapın ve yetki belgesini imzalayın. Bu belge, kargo firmasına sizin adınıza ETGB düzenleme yetkisi verir.
- Satış Bilgilerini Hazırlama: Satışın yapıldığı Etsy sayfasının çıktısı, alıcının adresi ve gönderilen ürünün detaylı içeriği gereklidir.
- Proforma Fatura Düzenleme: Ürünlerinizle birlikte kargo firmasına ibraz etmek üzere bir proforma (bilgilendirme) faturası hazırlayın. Bu, yasal faturanızdan ayrıdır.
- ETGB Düzenleme: Kargo firması, sizin verdiğiniz bilgiler doğrultusunda gümrük beyanını elektronik ortamda tamamlar.
- Takip: Kargo firmasının size ETGB belgesini dijital olarak göndermesini sağlayın. Bu belge, mali müşaviriniz için KDV istisnası ve vergi beyanı açısından en önemli evraktır.
5. Sık Yapılan Hatalar ve Finansal Riskler
Etsy’de başarılı olmak teknik bilgi gerektirir, ancak finansal riskleri yönetmek sürdürülebilirliğin anahtarıdır. İşte girişimcilerin en çok düştüğü iki temel tuzak.
5.1. Muhasebe Sürecini Hafife Almak
En büyük hata, “Gelirim düşük, vergi ödememe gerek yok” düşüncesidir. Geliriniz ne olursa olsun, ticari faaliyet başladıysa vergi mükellefiyeti başlar. Muhasebe takipsizliği, ileride yüksek cezalara yol açar.
- Yanlış İfade: “Etsy’de ödemeler Payoneer’a geliyor, Türkiye görmez.” (YANLIŞ. Bankalar ve ödeme kuruluşları, gelen tüm döviz transferlerini bildirir.)
- Doğru Adım: Daha işin başında, e-ticaret ve e-ihracat konusunda tecrübeli bir mali müşavir bulun. Maliyet olarak görmeyin, yasal sigortanız olarak kabul edin.
5.2. Kur Riski Yönetimi ve Finansal Planlama
Etsy gelirinizin büyük kısmı USD, EUR veya GBP cinsinden olacaktır. Bu döviz kuru riski demektir. Türkiye’de maliyetler TL cinsinden ilerlerken, geliriniz döviz cinsindendir.
Döviz kuru düştüğünde geliriniz TL bazında azalırken, yükseldiğinde beklenmedik karlar elde edebilirsiniz. Bu dalgalanmaları yönetmek için:
Eyleme Geçirilebilir Adımlar:
- Hedging (Korunma): Gelen dövizin tamamını hemen TL’ye çevirmeyin. İşletme masraflarınızı karşılayacak kadarını TL’ye çevirip, kalanını yüksek enflasyona karşı korumak için ya döviz hesabında tutun ya da döviz bazlı likit yatırım araçlarını değerlendirin.
- Fiyatlandırma Stratejisi: Ürün fiyatlarınızı, olası kur dalgalanmalarına karşı belirli bir koruma marjı içerecek şekilde belirleyin. TL maliyetleriniz arttığında hemen zam yapmak yerine, bu marjı kullanın.
6. Gerçekçi Beklentiler ve Başlangıç Maliyetleri
Gümrük ve vergi süreçlerine başlamak, ne kadar zamana ve ne kadar paraya mal olur?
6.1. Zaman Çizelgesi: Ne Zaman Harekete Geçmeliyim?
Hemen! Etsy dükkanınızı açıp ilk satışınızı beklemeden yasal zemininizi oluşturmalısınız. Şahıs şirketi kurulumu genellikle 1-2 iş günü sürer, ancak mali müşavir bulma ve vekalet verme süreci birkaç gün ekleyebilir.
- 0. Aşama (Ön Hazırlık): Mali müşavir araştırması ve anlaşması (1 hafta).
- 1. Aşama (Şirket Kurulumu): Vergi levhasının alınması (1-3 gün).
- 2. Aşama (Operasyonel Hazırlık): Banka hesabı açma, kargo anlaşması ve ETGB yetki belgesi imzalanması (1 hafta).
6.2. Başlangıçta Karşılaşacağınız Maliyetler
Yasal bir Etsy işine başlarken karşılaşacağınız temel aylık ve yıllık masraflar şunlardır:
- Muhasebeci Ücreti: Aylık sabit giderdir. E-ihracat muhasebesi uzmanlık gerektirdiği için normalden biraz daha yüksek olabilir (genellikle işletme ölçeğine göre değişir).
- Bağ-Kur Primi: Gelir Vergisi muafiyetinden yararlanmıyorsanız ve tam zamanlı sigortalı bir çalışan değilseniz, şirketi kurduğunuz anda Bağ-Kur prim yükümlülüğünüz başlar.
- Vergiler: Dört ayda bir ödenen Geçici Vergi ve yıllık Gelir Vergisi (sadece kâr elde ederseniz ödersiniz).
- Oda Aidatı: Ticaret Odası veya Esnaf Odası kaydı (yıllık).
Bu masraflar, işinize resmiyet ve güvenilirlik katmanın maliyetidir. Bu masrafları, ürün fiyatlarınıza yansıtarak hesaplamayı unutmayın.
7. Ek Kaynaklar, Araçlar ve İpuçları
Etsy girişimciliğinde bürokratik yükü hafifletmek için kullanabileceğiniz araçlar ve stratejiler mevcuttur.
7.1. Dijital Muhasebe ve Ön Muhasebe Araçları
Muhasebecinizden bağımsız olarak, satışlarınızı takip etmek için bulut tabanlı ön muhasebe yazılımlarını kullanabilirsiniz. Bu yazılımlar:
- Gelen/giden faturalarınızı tek yerde tutar.
- Stok takibini kolaylaştırır.
- Giderlerinizi kategori bazında ayırarak mali müşavirinize hazır veri sunar.
Bu araçlar (örn: Paraşüt, KolayBi’), finansal okuryazarlığınızı artırmanın ve süreçleri kontrol altında tutmanın en iyi yoludur.
7.2. Fiyatlandırmada Vergi ve Gümrük Masraflarını İçermek
Birçok satıcı, Etsy’deki rekabet nedeniyle fiyatlarını düşük tutma eğilimindedir, ancak vergileri, muhasebe masraflarını ve kargo giderlerini unuttuklarında zarar etmeye başlarlar. Başarılı bir fiyatlandırma formülü, tüm maliyetleri (ürün maliyeti, Etsy komisyonu, kargo/gümrük masrafları, vergiler, muhasebe ücreti payı) kapsamalıdır.
Unutmayın: Etsy komisyonu, ödeme işlem ücreti ve KDV (Etsy’nin ABD’deki alıcılardan tahsil ettiği, size ödenen kısmı) gibi detaylar faturanızın maliyet tarafına doğru bir şekilde işlenmelidir.
Etsy Türkiye satıcısı olmak, büyük bir potansiyelin kapısını açar. Gümrük ve vergi süreçlerini anlamak gözünüzü korkutmasın; aksine, işinizi koruma altına alan bir kalkan olarak görün. Yasal zeminde ilerlemek, gelecekteki büyümenizin tek garantisidir.
Sonuç: Şimdi Sıra Sende
Artık Etsy Türkiye satıcıları için gümr
ük ve vergi yükümlülüklerinin temel çerçevesini biliyorsunuz. Bürokratik süreçler ilk başta karmaşık gelebilir, ancak doğru danışmanlık ve adım adım ilerleme ile bu engelleri aşmak mümkündür. Unutmayın, en iyi girişimciler riskleri yönetenlerdir, risklerden kaçanlar değil.
Bugün Atabileceğiniz 3 Somut Adım:
- E-İhracat Tecrübesi Olan Bir Mali Müşavir Araştırın: İlk görüşmeyi yapın ve şahıs şirketi veya esnaf muafiyeti seçeneklerini kendi durumunuza göre değerlendirin.
- Kargo ve ETGB Anlaşmasını Netleştirin: PTT veya özel kargo firmalarıyla mikro ihracat anlaşması için gerekli evrakları öğrenin.
- Gider Defteri Tutmaya Başlayın: Şirket kurmadan önce bile, işinizle ilgili tüm harcamaları (malzeme, eğitim, yazılım vb.) kaydetmeye başlayın. Bu giderler, şirket kurulduğunda vergiden düşülebilir.
Başarı, sadece ürün kalitenizde değil, aynı zamanda işinizin finansal disiplininde saklıdır. Yasal yükümlülüklerinizi yerine getirerek, yaratıcılığınızın önündeki son engeli de kaldırmış olacaksınız. İyi satışlar!
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. İlk satışımı yapmadan şirket kurmak zorunda mıyım?
Teorik olarak, ticari faaliyetiniz başladığı an vergi mükellefiyeti başlar. Çoğu mali müşavir, ilk birkaç deneme satışından sonra (gelir 500-1000 TL’yi geçtiğinde) resmiyet kazanmanızı önerir. Ancak en güvenli yol, ilk ciddi satışınızı yapmadan önce şahıs şirketini kurmak veya esnaf muafiyet belgesi almaktır. Geç kalmak, geçmişe dönük vergi ve ceza riski doğurur.
2. Etsy’den gelen para direkt banka hesabıma yatınca vergi dairesi bunu hemen görebilir mi?
Evet. Türkiye’deki tüm bankalar, yurt dışından gelen döviz transferlerini (özellikle ticari nitelikteki ödemeleri) düzenli olarak resmi kurumlara raporlar. Bu paranın kaynağı ve miktarı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından izlenebilir. Görülmemesi ya da gizlenmesi mümkün değildir ve bu yolla vergiden kaçınma çabaları ciddi yasal sonuçlar doğurur.
3. Küçük bir bütçeyle başlayanlar için en maliyetsiz yasal yapı nedir?
Eğer el sanatları veya ev üretimi yapıyorsanız ve yıllık cironuz nispeten düşük kalacaksa, Esnaf Muafiyet Belgesi en uygun ve maliyetsiz başlangıç modelidir. Eğer kapsam dışında kalıyorsanız, şahıs şirketi en düşük kurulum ve yönetim maliyetine sahip seçenektir.
4. Etsy komisyonları ve reklam giderleri vergiden düşülür mü?
Evet, Etsy’ye ödediğiniz komisyonlar, işlem ücretleri ve yaptığınız reklam harcamaları (eğer şirketiniz adına yapılıyorsa) ticari gider olarak gösterilebilir. Bu giderler, yıl sonu karınızdan düşülerek vergi matrahınızı azaltır, dolayısıyla ödeyeceğiniz vergiyi düşürür.
5. Mikro ihracat limiti olan 15.000 Euro aşılırsa ne olur?
Eğer bir gönderinin bedeli 15.000 Euro’yu veya ağırlığı 300 kilogramı aşarsa, o gönderi mikro ihracat kapsamından çıkar. Bu durumda, geleneksel ihracat prosedürlerine uymanız, yani bir gümrük müşaviri ile çalışmanız ve normal gümrük beyannamesi düzenlemeniz gerekir. İşiniz bu seviyeye ulaştığında, zaten bir Limited Şirket kurmayı düşünmeniz faydalı olacaktır.
