Kendi işinizi kurma hayali kurmak heyecan vericidir, değil mi? Ancak o ilk adımı atmak, özellikle de sermaye ve finansman konuları gündeme geldiğinde, en cesur girişimcileri bile duraksatabilir. İşte tam bu noktada, devlet destekleri devreye giriyor ve hayallerinizi somut bir iş planına dönüştürmeniz için güçlü bir köprü kuruyor.
Türkiye’de girişimciliğin motoru olan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), yeni iş kuranlara yönelik çeşitli destek programları sunmaktadır. Bu makalede, özellikle de Kendi İşini Kurana 350.000 TL’ye kadar ulaşabilen hibe ve destek paketine odaklanacağız. Bu, sadece bir finansal yardım değil, aynı zamanda size yol gösterecek kapsamlı bir rehberdir.
Bu rehberi tamamladığınızda, KOSGEB’in sunabileceği maksimum destek tutarını oluşturan yapıyı (Geri Ödemesiz Hibe ve Geri Ödemeli Destek) nasıl doğru kullanacağınızı bilecek, adım adım başvuru sürecini öğrenecek ve en önemlisi, yetkilileri ikna edecek kusursuz bir iş planı hazırlama sanatını keşfedeceksiniz. Başlayalım!
KOSGEB Girişimcilik Destek Programı Nedir ve Kimleri Hedefler?
KOSGEB, Türkiye ekonomisine katkı sağlayacak, yenilikçi ve sürdürülebilir iş fikirlerini teşvik etmek amacıyla kurulmuştur. Girişimcilik Destek Programları, iş kurma maliyetlerini hafifleterek ve riskleri azaltarak, potansiyel girişimcilerin cesaretini artırmayı hedefler.
Bu destek programı, özellikle geleneksel sektörlerin dışındaki, yüksek katma değer sağlayabilecek, genç ve kadın girişimcileri desteklemeyi amaçlar. Finansal okuryazarlığınızı ve işinizi doğru planlama yeteneğinizi geliştirmeniz için mükemmel bir başlangıç noktası sunar.
Kimler Başvurabilir? Başvuru Şartları Nelerdir?
Herkesin aklındaki ilk soru: “Ben uygun muyum?” KOSGEB hibelerine başvurabilmek için karşılamanız gereken temel şartlar şunlardır:
- Yaş ve Eğitim Durumu: Destekler genellikle Yeni Girişimci Destek Programı kapsamında verildiğinden, başvuru yapacak kişinin bizzat işin başında olması gerekir.
- İşletmenin Kuruluş Zamanı: Destek programları, işletmesini yeni kurmuş (genellikle başvuru tarihinden itibaren belli bir süreyi geçmemiş) veya kurmayı planlayan kişilere yöneliktir.
- KOSGEB Eğitimi: En kritik adım, KOSGEB’in resmi kanalları üzerinden sunulan Girişimcilik Eğitimini tamamlamış olmaktır. Bu eğitim, hem zorunlu bir şarttır hem de başarılı bir iş planı hazırlamanız için gereken temel bilgileri sağlar.
- Mevcut İşletme Yasağı: Başvuru sahibinin, daha önce KOSGEB’in benzer bir destek programından faydalanmamış olması gerekmektedir.
Destek Limitleri ve 350.000 TL’lik Yapı
KOSGEB’in “Geleneksel Girişimci” ve “İleri Girişimci” olarak ikiye ayırdığı destek yapısı, alabileceğiniz maksimum tutarı belirler. 350.000 TL’ye kadar çıkan destek paketi, genellikle İleri Girişimci Destek Programı kapsamında değerlendirilir ve aşağıdaki kalemlerden oluşur:
- Kuruluş Desteği: İşletmenin resmi kuruluş masrafları için geri ödemesiz (hibe) verilen sabit bir tutardır.
- Personel Giderleri Desteği: İşe alacağınız personel için belirli bir süre ödenen geri ödemesiz destektir.
- Makine, Teçhizat ve Yazılım Desteği (Hibe): İşletmenizin faaliyeti için gerekli olan yeni makine ve yazılımların alımı için belirli oranlarda sağlanan geri ödemesiz destektir.
- Sabit Yatırım Desteği (Geri Ödemeli Kredi): Büyük ölçekli ekipman veya tesis yatırımları için geri ödemeli olarak sağlanan, faizsiz veya düşük faizli kredi imkanıdır. Maksimum destek tutarı genellikle bu geri ödemeli kredilerle birlikte 350.000 TL’ye ulaşır.
Önemli Not: KOSGEB, size bu parayı ‘nakit para’ olarak elden vermez. Destekler, onaylanmış harcamalarınızın faturalandırılması sonrasında, belirli oranlarda (genellikle %60 ila %90 arasında) size geri ödeme şeklinde yapılır. Bu, harcamayı önce sizin yapmanız gerektiği anlamına gelir.
Adım Adım KOSGEB Hibe Başvurusu Yol Haritası
KOSGEB desteğini almak, sadece iyi bir fikre sahip olmaktan ibaret değildir; aynı zamanda sistematik ve disiplinli bir süreci takip etmeyi gerektirir. İşte sıfırdan zirveye giden o somut yol haritası:
1. Eğitim Süreci: E-Devlet Üzerinden Başlangıç
KOSGEB’in temel şartı olan Girişimcilik Eğitimini tamamlamakla işe başlayın. Bu eğitim, genellikle e-Devlet kapısı üzerinden veya KOSGEB’in anlaşmalı olduğu üniversiteler aracılığıyla online olarak verilir. Bu eğitimi ciddiye alın; çünkü başarılı bir iş planı yazmanın temellerini burada öğreneceksiniz.
- Eğitime Kayıt: E-Devlet şifrenizle sisteme girerek KOSGEB portalına ulaşın.
- İçeriği Özümseyin: Eğitim içeriği, pazar araştırması, finansal tahminler ve hukuki süreçler gibi kritik konuları kapsar.
- Sertifika: Eğitimi başarıyla tamamladığınızda size bir sertifika verilir. Bu sertifika, başvuru dosyanızın olmazsa olmazıdır.
2. İşletmeyi Resmi Olarak Kurma
Eğitimi tamamladıktan sonra, iş fikrinizi yasal bir çerçeveye oturtmalısınız. KOSGEB desteğine başvurmadan önce işletmenizin (Şahıs, Limited veya Anonim Şirket) resmi olarak kurulmuş olması gerekir.
İşletmenizin faaliyet alanı, KOSGEB’in desteklediği sektörler arasında yer almalıdır. (Kontrol listeleri KOSGEB’in resmi sitesinde mevcuttur. Örneğin, emlakçılık gibi bazı sektörler genellikle destek kapsamı dışındadır.)
3. Detaylı İş Planı Hazırlama Sanatı
KOSGEB desteği sürecinin %70’i, İş Planınıza bağlıdır. İş planınız, fikrinizin sadece iyi olduğunu değil, aynı zamanda uygulanabilir, sürdürülebilir ve kârlı olduğunu kanıtlamalıdır. Bu belge, sizi değerlendirecek olan komitenin gözünde bir girişimci olarak güvenilirliğinizin kanıtıdır.
İş Planı Neden Bu Kadar Önemli?
İş planı, sadece hibe almak için doldurulan bir form değildir. Bu plan, sizin önümüzdeki 3 yıl için finansal pusulanızdır. Başarılı bir iş planı; belirsizlikleri minimize eder, maliyetleri öngörmenizi sağlar ve destek komitesine şunu söyler: “Ben sadece bir fikirle gelmedim, ben bu işin tüm detaylarını hesapladım ve başarmaya hazırım.”
4. KOSGEB’e Başvuru ve Sunum
İşletmenizi kurduktan ve iş planınızı tamamladıktan sonra, KOSGEB veri tabanına kayıt olursunuz ve İş Planınızı online sistem üzerinden sunarsınız. İş planınız ön değerlendirmeden geçtikten sonra, komiteye sunum yapmanız gerekebilir. Bu sunum, fikrinizi heyecanla ve profesyonellikle anlatmanız gereken en önemli aşamadır.
İpucu: Sunum sırasında sadece rakamları okumayın. Fikrinizin topluma ve ekonomiye nasıl değer katacağını, sürdürülebilirlik hedeflerinizi ve neden en iyi siz yapacağınızı anlatın. Empati kurarak, komitenin sorularına hazırlıklı olun.
İş Planında Başarıyı Garanti Eden Kritik Noktalar
Finansal okuryazarlık, KOSGEB desteklerini almanın anahtarıdır. Komite, sadece ne istediğinizi değil, o parayla ne yapacağınızı ve parayı geri kazanıp kazanamayacağınızı merak eder.
Pazar Analizi ve Sürdürülebilirlik Vurgusu
Girişimcilikte en büyük hata, harika bir fikre sahip olup pazarın buna ihtiyacı olup olmadığını araştırmamaktır. İş planınızda pazar analizi bölümü, komiteyi en çok ikna eden kısımdır. Rakiplerinizi ve hedef kitlenizi somut verilerle destekleyin (örn. TÜİK veya sektör raporları).
Özellikle “İleri Girişimci” desteklerinde, işletmenizin çevresel ve sosyal sürdürülebilirliğe katkısı büyük önem taşır. Eğer işiniz dijital pazarlama, yenilenebilir enerji çözümleri veya atık yönetimi gibi sürdürülebilir alanlara dokunuyorsa, bu özelliği güçlü bir şekilde vurgulayın.
Mini Vaka: “Ayşe’nin Akıllı Sera Projesi”
Ayşe, KOSGEB’e başvururken sadece sera kurmak istediğini söylemedi. “Türkiye’nin tarımsal verimini %20 artıracak, su tüketimini %40 azaltacak akıllı sulama sistemleri entegre edeceğim” dedi. KOSGEB, Ayşe’nin iş planını “İleri Girişimci” olarak değerlendirdi, çünkü projesi sadece bireysel kazanç değil, aynı zamanda bölgesel sürdürülebilirlik vaat ediyordu.
Maliyet ve Finansman Planının Gerçekçiliği
Desteklenecek maliyet kalemlerini belirlerken ayaklarınız yere bassın. Abartılı veya gereksiz harcama kalemleri, komitenin güvenini sarsar. Talep ettiğiniz 350.000 TL’ye kadar olan desteğin her kuruşunun gerekçesini detaylıca açıklayın.
Örneğin, bir yazılım girişimi için 50.000 TL’lik bir sunucu yatırımı talep ediyorsanız, bunun neden gerekli olduğunu, hangi hizmeti sağlayacağını ve bu hizmetin kârlılıkla nasıl ilişkilendirileceğini göstermeniz gerekir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- KDV Hariç Hesaplama: KOSGEB destekleri genellikle KDV hariç tutarlar üzerinden hesaplanır.
- Geçmişe Dönük Harcamalar: İşletme resmi olarak kurulmadan yapılan harcamalar destek kapsamına alınmaz.
- Örnek Giderler: Personel maaşları, kira, elektrik, telekomünikasyon giderleri gibi işletme giderleri genellikle hibe kapsamında değildir. Destekler daha çok makine, teçhizat ve yazılım gibi sabit yatırım kalemlerine odaklanır.
Destek Ödemeleri Nasıl Yapılıyor? Onay Sonrası Süreç
Tebrikler, iş planınız onaylandı! Ancak süreç burada bitmiyor. Şimdi, destek tutarını işletmenize aktarma aşamasına geçiyoruz.
Ödeme Talebi ve İzleme Süreçleri
KOSGEB, ödemeleri gerçekleştirirken büyük bir titizlikle çalışır. Onaylanan destek kalemlerine yönelik harcamalarınızı yapın. Harcamaları mutlaka banka havalesi veya kredi kartı gibi resmi yollarla, fatura karşılığında gerçekleştirin.
- Harcamayı Yapın: Onaylanan bütçe dahilindeki makine, teçhizat veya yazılım alımını gerçekleştirin.
- Ödeme Talep Edin: Faturalarınızı, ödeme kanıtlarınızı ve ilgili belgeleri KOSGEB sistemine yükleyerek ödeme talebinde bulunun.
- Yerinde İnceleme: KOSGEB uzmanları, alımını yaptığınız teçhizatın iş yerinizde gerçekten kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için işletmenizi ziyaret edebilirler.
- Geri Ödeme: İnceleme sonrası belgelerinizin uygun bulunması durumunda, KOSGEB destek tutarının belirlenen oranını (örneğin %75’ini) banka hesabınıza yatırır.
Bu süreçte dürüstlük ve finansal disiplin kritik öneme sahiptir. Belgelerinizin eksiksiz ve doğru olması, ödeme sürecinin hızını doğrudan etkiler.
Geri Ödemesiz Hibe ve Geri Ödemeli Kredi Farkı
Girişimcilik desteklerinde genellikle geri ödemesiz (hibe) ve geri ödemeli (faizsiz kredi) kalemler bir arada bulunur. Maksimum 350.000 TL’ye ulaşan tutarın büyük bir kısmı, geri ödemeli destekten (faizsiz kredi) gelir. Finansal okuryazarlık açısından bu farkı net anlamanız gerekir:
- Hibe (Geri Ödemesiz): Bu tutarı belirli şartları sağladığınız sürece geri ödemezsiniz. (Örn: Kuruluş gideri, belirli makine alımı.)
- Geri Ödemeli Kredi: Bu, işletmenizi kurduktan sonra belirli bir ödemesiz dönemin (genellikle 2-3 yıl) ardından taksitler halinde KOSGEB’e geri ödemeniz gereken tutardır. Faizsiz olması büyük avantajdır.
Bu geri ödemeli destekleri, işletmenizin nakit akışını zorlamayacak şekilde planlamak, uzun vadeli sürdürülebilirliğiniz için hayati öneme sahiptir.
Sonuç: Şimdi Sıra Sende, Başarıya İlk Adımı At
KOSGEB’in kendi işini kurana sunduğu 350.000 TL’ye kadar ulaşan destek paketi, hayallerinizi gerçekleştirmek için size sunulan somut bir fırsattır. Ancak unutmayın, bu süreçte başarının anahtarı sadece finansal destek değil; aynı zamanda güçlü bir planlama, sağlam bir pazar analizi ve en önemlisi, kararlılıktır.
Finansal özgürlüğe ve sürdürülebilir bir gelire giden bu yolda, KOSGEB size sadece sermaye sağlamaz, aynı zamanda resmiyet kazandırır ve işinizin ciddiyetini artırır. Eğer fikriniz yenilikçi, pazarınız sağlam ve planınız gerçekçiyse, bu rehber size kapıyı sonuna kadar açacaktır.
Planlama aşamasında karşılaştığınız zorluklar sizi yıldırmasın. Her başarılı girişimci, kağıt üzerinde uzun saatler harcayarak işinin temellerini atmıştır. Şimdi bilgisayarınızı açın, KOSGEB eğitimine başlayın ve o vizyonunuzu somut bir iş planına dönüştürme zamanı geldi. Cesaretiniz ve disiplininizle bu desteği alabilir ve kendi işinizin patronu olabilirsiniz!
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- KOSGEB hibeleri kimlere öncelik verir?
- KOSGEB, genellikle kadın girişimciler, genç girişimciler, engelli girişimciler ve teknoloji tabanlı, yüksek katma değerli iş fikirlerine sahip “İleri Girişimciler”e öncelik tanır ve bu gruplara daha yüksek oranlarda destek sağlar.
- KOSGEB girişimcilik eğitimi ne kadar sürer ve ücretli midir?
- KOSGEB eğitimleri genellikle E-Devlet üzerinden ücretsiz olarak sunulur. Eğitim süresi programın detayına göre değişmekle birlikte, ortalama 16 ila 32 saat arasında tamamlanabilir.
- İş planım onaylanmazsa ne yapmalıyım?
- Eğer iş planınız ilk seferde onaylanmazsa, KOSGEB tarafından bildirilen eksiklikleri ve eleştirileri dikkatlice inceleyin. Planınızı revize ederek tekrar başvuru yapma hakkınız bulunur. Bu, sürecin doğal bir parçasıdır; pes etmeyin.
- Hangi sektörler KOSGEB tarafından desteklenmez?
- Genellikle finans ve sigorta hizmetleri, emlak komisyonculuğu, alkollü içki üretimi/satışı, tütün ürünleri ve bazı tarım faaliyetleri destek kapsamı dışındadır. Başvurudan önce KOSGEB’in güncel NACE kodları listesini kontrol etmeniz şarttır.
- Hibe alırsam işletmeyi kaç yıl sürdürmek zorundayım?
- KOSGEB, desteklenen işletmelerin genellikle destek süresi bittikten sonra belirli bir süre daha (genellikle 3 yıl) faaliyetlerini sürdürmelerini bekler. Aksi takdirde, alınan desteklerin (hibelerin bile) faiziyle birlikte geri ödenmesi talep edilebilir.
- 350.000 TL’lik destek tutarının hepsi geri ödemesiz hibe midir?
- Hayır. Bu tutar, geri ödemesiz hibe (kuruluş, personel, makine/yazılımın bir kısmı) ve geri ödemeli faizsiz kredi (sabit yatırım) kalemlerinin toplam maksimum limitidir. Hibenin oranı, iş kolunuzun “Geleneksel” veya “İleri” olmasına bağlı olarak değişir.
