⚠️ Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım, hukuki veya vergi tavsiyesi değildir. Her yatırım risk taşır; paranızın bir kısmını veya tamamını kaybedebilirsiniz. Önemli finansal kararlar almadan önce mutlaka kendi araştırmanızı yapın ve gerekirse uzman bir danışmana başvurun.
***
Giriş: Girişimcinin Kendi Kazancını Yönetme İkilemi
Bir girişimci olarak, kurduğunuz şirketin büyümesi için gecenizi gündüzünüze katıyorsunuz. Şirket para kazanmaya başladığında ise akla hemen o kritik soru geliyor: “Ben kendime nasıl ödeme yapmalıyım ve bu ödeme şirketim için en verimli şekilde nasıl gider yazılır?”
Bu soru, özellikle küçük ve orta ölçekli şirket sahipleri için hem kişisel finansal özgürlük hem de şirketin vergi yükünü optimize etme açısından hayati önem taşır. Şirket ortağına ödenen maaşın gider yazılması, kâr dağıtımı yerine tercih edildiğinde, şirketin mali tablolarını doğrudan etkileyen karmaşık, ancak doğru yapıldığında oldukça faydalı bir süreçtir.
Ancak, bu süreçte vergi mevzuatına uyum sağlamak şarttır. Vergi idaresi, ortağa ödenen bu tür maaşları yakından inceler. Eğer ödeme “gerçek bir hizmet karşılığı” değil de “gizli kâr dağıtımı” olarak yorumlanırsa, şirketiniz ciddi vergi cezalarıyla karşı karşıya kalabilir.
Bu kapsamlı rehberde, şirket ortağına ödenen maaşın vergi kanunları çerçevesinde gider olarak kabul edilmesinin temel şartlarını, atmanız gereken pratik adımları ve karşılaşabileceğiniz kritik riskleri A’dan Z’ye inceleyeceğiz. Makaleyi bitirdiğinizde, artık bu hassas dengeyi kurmak için somut bir yol haritasına sahip olacaksınız.
1. Temel Kavramlar ve Yasal Çerçeve
Şirket ortağı olarak kendinize ödeme yapma kararı vermeden önce, hangi ödeme türünün sizin durumunuza uygun olduğunu anlamanız gerekir. Türkiye’de genel olarak Limited Şirket (LTD) ve Anonim Şirket (A.Ş.) ortaklarının ödeme alma mekanizmaları farklılık gösterebilir.
Maaş mı, Kar Payı mı, Huzur Hakkı mı?
Bir şirket ortağı olarak üç temel ödeme yolu bulunur ve her birinin vergi ve SGK yükümlülükleri farklıdır:
- Maaş/Ücret (Hizmet Sözleşmesi): Şirket ortağının, ortaklık sıfatının dışında, şirkette aktif olarak çalışması ve hizmet vermesi karşılığında kendisine ödenen tutardır. Bu, Gelir Vergisi Kanunu’na göre ücret olarak kabul edilir ve brüt ücretten stopaj (gelir vergisi) ve SGK primi kesintisi yapılır. Şirket için gider yazılabilir.
- Kar Payı (Temettü): Şirketin dönem kârından, ortaklık oranları nispetinde dağıtılan tutardır. Bu, şirket kârı üzerinden kurumlar vergisi ödendikten sonra dağıtılır. Kar payı dağıtımı şirket için gider yazılamaz ve ortaklar nezdinde ayrıca vergilendirilir.
- Huzur Hakkı (A.Ş. Yönetim Kurulu Üyeleri): Özellikle A.Ş.’lerde yönetim kurulu üyelerine, yönetim kurulu toplantılarına katılmaları karşılığında ödenen ücrettir. Bu da bir ücret türü olup, belli şartlarda gider yazılabilir.
Bu makalenin temel odağı, şirket ortağının aktif hizmeti karşılığında kendisine ödenen ve şirketin doğrudan gideri olarak kaydedilmesi hedeflenen “Maaş/Ücret” konusudur.
Gider Yazmanın Mali Dili: Emsal Bedel ve Ticari Gereklilik
Maaşın gider yazılabilmesi için vergi mevzuatındaki iki temel ilkeye uyması gerekir:
- Ticari Gereklilik (Vergi Usul Kanunu – VUK): Yapılan harcamanın (maaş ödemesi), şirketin ticari faaliyetini sürdürmek ve gelir elde etmek amacıyla yapılmış olması şarttır. Ortağın gerçekten şirkete bir değer katması, satış yapması, yönetmesi veya teknik bir görev üstlenmesi gerekir.
- Emsal Bedel İlkesi (Kurumlar Vergisi Kanunu – KVK): Ortağa ödenen maaşın, benzer bir pozisyonda, benzer niteliklere sahip ve şirkete ortak olmayan bir çalışana ödenen ücrete denk olması gerekir. Eğer ödeme, emsaline göre fahiş (aşırı yüksek) ise, fazla kısım vergi idaresi tarafından örtülü kazanç dağıtımı sayılarak gider kabul edilmez ve cezalı vergi uygulaması yapılır.
2. Şirket Ortağına Ödenen Maaşın Gider Yazılma Şartları
Maaşın vergi matrahından düşülebilmesi için gereken zorunlu adımlar ve resmi şartlar zincirleme olarak sağlanmalıdır. Bu şartlar, hem hukuki zemin oluşturur hem de ispat yükümlülüğünü yerine getirmenizi sağlar.
Şart 1: Ortaklık Haricinde Bir Hizmet Sözleşmesi veya Karar
Ortağa yapılan ödemenin gider yazılabilmesi için ödemenin ortaklık sıfatından kaynaklanmadığını ispat etmelisiniz. Bu da resmi evraklarla sağlanır:
- Anonim Şirketlerde (A.Ş.): Ortağın, Yönetim Kurulu Üyesi (Y.K.Ü.) olarak atanması ve bu görev karşılığında ücret (Huzur Hakkı veya Maaş) alacağına dair Genel Kurul Kararının veya Yönetim Kurulu Kararının bulunması şarttır.
- Limited Şirketlerde (LTD): Şirket ana sözleşmesinde veya ortaklar kurul kararında, ortağın şirkette yönetici olarak görevlendirildiğine veya hizmet sözleşmesiyle çalıştığına dair açık hükümler olmalıdır. Maaşın belirlenmesi ve görev tanımının yapılması zorunludur.
Şart 2: Gerçek Hizmetin İfası ve Emsal Ücret Uyumu
Maaş ödemesi, sadece kâğıt üzerinde değil, fiilen yerine getirilen bir iş karşılığında yapılmalıdır. Diyelim ki ortağınız, şirkette aktif rol almıyor ama yüksek maaş alıyor; bu durum, vergi incelemesinde kesinlikle gider reddine neden olacaktır.
- Görev Tanımı: Ortağın yaptığı işin açıkça tanımlanması (Örn: Genel Müdür, Finans Direktörü, Teknik Uzman) ve bu görevin şirket faaliyetleriyle doğrudan ilişkili olması gerekir.
- Emsal Ücret Analizi: Eğer vergi idaresi maaş miktarını sorgularsa, emsal şirketlerde aynı görevi yapan, aynı deneyime sahip kişilere ödenen ücretleri kanıtlamanız gerekebilir. Fahiş ödemelerden kesinlikle kaçının.
Pratik İpucu: Ortağın aldığı maaş, şirketin genel bordrosundaki diğer üst düzey yöneticilerin maaşlarından belirgin derecede yüksek olmamalıdır.
Şart 3: SGK ve Vergi Yükümlülüklerinin Eksiksiz Yerine Getirilmesi
Bir maaşın gider yazılabilmesi için, yasal ücret prosedürlerine tam olarak uyması gerekir.
- SGK Statüsü: Şirket ortakları, genellikle Bağ-Kur (4/b) sigortalısıdır. Ancak, ortaklığın dışında bir hizmet sözleşmesiyle tam zamanlı çalışan ve ücret alan ortakların sigortalılık statüsü, şirketin türüne ve ortağın görevine göre değişebilir (ve bazı durumlarda 4/a statüsü de söz konusu olabilir). Hangi statüde olursa olsun, ilgili SGK primlerinin düzenli ödenmesi şarttır. (GÜVENİLİR KAYNAK: SGK)
- Vergi Kesintisi: Ödenen brüt ücretten Gelir Vergisi (Stopaj) ve Damga Vergisi kesintileri yapılmalı ve şirket tarafından düzenli olarak vergi dairesine yatırılmalıdır. Vergi kesintisi yapılmamış bir maaş, gider olarak kabul edilmez.
- Bordro Düzenleme: Maaş ödemeleri, diğer çalışanlar gibi resmi bordroya dâhil edilmeli, muhasebe kayıtlarına işlenmeli ve banka aracılığıyla (elden değil) ödenmelidir.
3. Adım Adım Uygulama Rehberi: Gider Yazma Süreci
Şartları anladınız, şimdi sıra pratik uygulama adımlarında. Bu 5 adım, süreci hatasız yönetmenizi sağlayacaktır.
Adım 1: Resmi Karar Alma ve Dokümantasyon
Öncelikle, ortağın maaş alacağına dair şirket kararını (Ortaklar Kurulu veya Yönetim Kurulu Kararı) noter tasdikli defterlere işleyin. Kararda şunlar yer almalı:
- Maaş alacak olan ortağın adı, soyadı ve görevi.
- Maaşın brüt tutarı ve başlangıç tarihi.
- Bu maaşın ödenme gerekçesi (Hangi hizmeti karşılığında ödendiği).
Örnek Senaryo: Yönetim Kurulu, “Şirket ortağı Ayşe Yılmaz’ın, 01.01.2025 tarihinden itibaren Finans Direktörü görevini üstlenmesi karşılığında, emsal ücretlere uygun olarak aylık X TL brüt ücret ödenmesine karar verilmiştir.”
Adım 2: Hizmet Sözleşmesinin Hazırlanması
Ortaklık ilişkisinden bağımsız olarak, şirkete verilen hizmeti detaylandıran ayrı bir “Hizmet Sözleşmesi” hazırlayın. Bu sözleşme, ortağın görev tanımını, çalışma saatlerini ve yükümlülüklerini netleştirmelidir. Bu sözleşme, vergi incelemesi sırasında en büyük savunma aracınız olacaktır.
Adım 3: SGK Giriş ve Statü Kontrolü
Muhasebecinizle birlikte, ortağın mevcut SGK statüsünü (4/a veya 4/b) kontrol edin ve maaş ödemesine başlanacak tarihten itibaren ilgili kurumlara bildirimleri yapın. Eğer Bağ-Kur primi ödemesi gerekiyor ise, bu primlerin düzenli ödendiğinden emin olun. Prim ödemesi aksayan bir ortağın maaşı, yasal prosedüre uygun olmadığı için risk taşıyabilir.
Adım 4: Bordro İşlemleri ve Kesintiler
Maaş, aylık olarak düzenlenecek bordroya dâhil edilmeli. Brüt ücretten kesilen Gelir Vergisi (Stopaj) ve Damga Vergisi, şirket tarafından muhtasar beyanname ile beyan edilmeli ve yasal süreleri içinde vergi dairesine ödenmelidir. Bu kesintiler, ortağın kişisel vergi yükünü doğurur ancak şirketin bordro giderini oluşturur.
Adım 5: Banka Kayıtları ve Muhasebeleştirme
Maaş ödemeleri kesinlikle banka yoluyla yapılmalı ve dekontlarda açıklama olarak “Aylık Ücret Ödemesi” gibi net ifadeler kullanılmalıdır. Elden yapılan ödemeler, ispat zorluğu nedeniyle vergi incelemelerinde büyük sorun yaratır. Muhasebe kaydında bu ödeme, personel gideri (700’lü hesaplar) olarak işlenmelidir.
4. Sık Yapılan Hatalar ve Mali Riskler
Ortağa ödenen maaşın gider yazılması süreci, bir optimizasyon aracıdır, ancak yanlış kullanıldığında cezai yaptırımlara yol açabilir. Bu bölümde, vergi idaresinin en çok dikkat ettiği risk noktalarını ele alıyoruz.
Risk 1: Örtülü Kazanç Dağıtımı (Gizli Temettü)
Vergi idaresinin en büyük şüphesi budur. Eğer ortağa ödenen ücret, şirketin mali gücünü aşan veya emsal bedelinin çok üzerinde bir tutarsa, bu durum “örtülü kazanç dağıtımı” olarak yorumlanır.
- Sonuçları: Gider olarak kabul edilmeyen fazla maaş tutarı, şirketin kârına eklenir (Kurumlar Vergisi matrahı artar). Ayrıca bu tutar, ortağa dağıtılmış temettü (kâr payı) sayılarak ortağın Gelir Vergisi yükümlülüğü yeniden hesaplanır. Bu durum, gecikme faizleri ve vergi ziyaı cezalarıyla birlikte şirkete büyük maliyetler getirir.
Risk 2: Hizmetin Kanıtlanamaması
Özellikle küçük aile şirketlerinde, “eşi veya çocuğu ortak yapıp maaş ödeme” eğilimi vardır. Eğer bu ortak, şirketin faaliyetlerinde fiilen rol almıyorsa veya alınan maaş, harcanan zamana ve emeğe göre orantısız ise, hizmetin gerçekliği ispatlanamaz.
Çözüm: Ortağın e-posta yazışmaları, katıldığı toplantı tutanakları, imzaladığı belgeler veya mesleki faaliyetlerini gösteren somut deliller bir dosya halinde muhafaza edilmelidir.
Risk 3: Sigortalılık Statüsü Hataları
Şirket ortağının Bağ-Kur (4/b) yükümlülüğü varken, hatalı bir şekilde kendisini 4/a (SSK) kapsamında sigortalı göstermeye çalışmak (yasal kısıtlamalar nedeniyle bu durum genellikle mümkün değildir), SGK nezdinde ciddi prim farkı cezalarına yol açabilir.
Unutmayın: Vergi ve SGK mevzuatları karmaşıktır ve birbiriyle ilişkilidir. Bu alanda yapılacak en küçük bir hata dahi zincirleme reaksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle, muhasebe ve hukuk danışmanlığınız olmadan adım atmayın.
5. Sürdürülebilir Finansal Yönetim İçin İpuçları
Şirket ortağı maaşını doğru yönetmek, sadece vergi ödememekten ibaret değildir; aynı zamanda şirketin nakit akışını ve ortağın finansal geleceğini de etkiler. İşte daha sürdürülebilir bir yönetim için ipuçları:
a. Şirket Kârını Önceden Tahmin Etme
Kendinize ödeyeceğiniz maaşın miktarını, şirketin yıl içindeki tahmini kârlılığına ve nakit akışına uygun olarak belirleyin. Aşırı yüksek maaş belirlemek, özellikle ciroda düşüş yaşandığında, şirketin borçlarını ödeme kabiliyetini tehlikeye atabilir.
- Gerçekçi bütçeler oluşturun ve maaş ödemelerinin toplam personel giderleri içindeki oranını düzenli olarak takip edin.
b. Vergi Optimizasyonu ve Gelir Çeşitliliği
Gelir Vergisi tarifesinin dilimlerini göz önünde bulundurun. Çok yüksek bir maaş almak, sizi daha üst vergi dilimine sokarak verginin büyük kısmını devlete ödemeniz anlamına gelebilir. Bu durumda, düşük maaş + yıl sonunda kar payı (temettü) kombinasyonu daha mantıklı olabilir.
Unutmayın: Kar payı, kurumlar vergisini ödenmiş kâr üzerinden dağıtılır ve Gelir Vergisi mükellefiyeti açısından genellikle avantajlı dilimlere sahiptir (yarısı vergiden isti
sna tutulur).
c. Öz Kaynak Yapısını Korumak
Özellikle hızlı büyüyen girişimlerde, şirketin finansal gücünü korumak kritiktir. Yüksek maaş ödemeleriyle kârı sürekli sıfırlamak, kredi başvurularında veya yatırımcı görüşmelerinde şirketinizin finansal yapısını zayıf gösterebilir. Vergi avantajı uğruna şirketin öz kaynaklarını eritmek, uzun vadede sürdürülebilir değildir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Şirket Ortağına Ödenen Maaş Her Durumda Gider Yazılabilir mi?
Hayır. Maaşın gider yazılabilmesi için ortağın şirkete aktif ve fiili bir hizmet sunması, bu hizmetin emsal ücretlere uygun olması ve tüm SGK ile vergi kesintilerinin zamanında yapılmış olması şarttır. Bu şartlar sağlanmazsa, ödeme örtülü kazanç dağıtımı sayılabilir.
Huzur Hakkı ile Şirket Ortağı Maaşı Arasındaki Fark Nedir?
Maaş, ortağın şirkette tam zamanlı veya yarı zamanlı olarak yürüttüğü teknik veya yönetsel işler karşılığında ödenir. Huzur hakkı ise sadece A.Ş.’lerde yönetim kurulu üyelerine, toplantılara katılmaları ve yönetim görevlerini yerine getirmeleri karşılığında ödenen ücrettir. Her ikisi de ücret kapsamında olup, usulüne uygun karar alınması şartıyla gider yazılabilir.
Maaşımı Yüksek Tutmak, Vergi Avantajı Sağlar mı?
Kısa vadede şirket kârını azaltarak Kurumlar Vergisi matrahını düşürebilir. Ancak ortağın şahsi Gelir Vergisi yükünü artırır ve eğer maaş emsal bedelinin üzerindeyse, vergi idaresi bunu kabul etmeyerek cezalı işlem uygulayabilir. Dengeli ve emsal bedele uygun bir tutar belirlemek en doğrusudur.
Maaşımı Elden Ödesem Gider Yazabilir miyim?
Hayır, banka kanalıyla ödeme zorunluluğu vardır. Banka dekontları, ödemenin yapıldığına ve tutarına dair somut kanıttır. Elden yapılan ödemelerin gider olarak kabul edilmeme riski çok yüksektir.
Şirket Ortağı Olarak Bağ-Kur Primi Ödemek Zorunda mıyım?
Evet. Şirket türüne ve ortaklık oranınıza bağlı olarak, Bağ-Kur (4/b) sigortalılık zorunluluğu bulunmaktadır. Bu, şirket ortağı maaşının gider yazılması şartlarından bağımsız, yasal bir zorunluluktur. Bu primlerin düzenli ödenmesi, maaşın gider yazılma sürecini de olumlu etkiler.
Yeni Kurulan Bir Şirket Ortağı Kendine Hemen Maaş Ödeyebilir mi?
Prensip olarak evet. Eğer ortak, şirketin ticari faaliyetini başlatmak ve sürdürmek için aktif olarak çalışıyorsa, emsaline uygun bir maaş belirlenebilir. Ancak, şirket henüz kâr etmiyor ve nakit akışı zayıfsa, yüksek maaş ödemeleri şirket sağlığı açısından riskli olabilir.
