TKDK (IPARD) Hibe Destekleri: Güncel Çağrı Dönemleri ve Yol Haritası

Merhaba girişimci ruhlu dostum!

Kırsal bölgelerde yaşayan veya tarım, hayvancılık, gıda işleme ve kırsal turizm gibi sürdürülebilir alanlarda yeni bir iş kurmayı hayal eden binlerce kişiden biri misin? Belki de harika bir fikrin var ama “İlk sermayeyi nereden bulacağım?” sorusu seni durduruyor. Finansman, özellikle de hibe destekleri, bu yolculuğun en kritik ve çoğu zaman en karmaşık parçasıdır.

İşte tam bu noktada, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak finanse edilen, kırsal kalkınmanın lokomotifi olan bir kaynak devreye giriyor: TKDK (Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu) IPARD Hibe Destekleri.

Bu makale, sadece TKDK’nın ne olduğunu anlatmakla kalmayacak; aynı zamanda güncel çağrı dönemlerini nasıl takip edeceğini, adım adım başvuru dosyasını nasıl hazırlayacağını ve bu bürokratik süreçte yapılan yaygın hatalardan nasıl kaçınacağını gösteren, uygulamalı bir yol haritası sunuyor. Bu rehberi tamamladığında, sadece bilgi sahibi olmakla kalmayacak, aynı zamanda “Artık yapabilirim!” motivasyonuyla hareket etmeye hazır olacaksın. Unutma, başarı, sadece hayal etmekten değil, o hayali somut adımlarla gerçeğe dönüştürmekten geçer. Haydi, bu büyük fırsatın kapısını birlikte aralayalım!

Girişimciler İçin IPARD Fırsatı: TKDK Nedir ve Neden Önemli?

Birçok kişi “TKDK” ve “IPARD” terimlerini sık sık duyar ancak bu iki kavramın birbiriyle nasıl ilişkilendiğini tam olarak kavrayamaz. Girişim yolculuğuna çıkmadan önce, bu finansal yapının temelini sağlam oturtmalısın.

TKDK (Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu), Türkiye Cumhuriyeti adına, kırsal kalkınmaya yönelik fonları yönetmekle sorumlu olan resmi kurumdur. Yani TKDK, projeni değerlendiren, hibeyi veren ve uygulama sürecini denetleyen mercidir.

IPARD (Instrument for Pre-Accession Assistance for Rural Development) ise Avrupa Birliği’nin (AB) aday ve potansiyel aday ülkelere sağladığı Kırsal Kalkınma Yardım Aracıdır. Kısacası, TKDK IPARD Programı’nı uygulamaktadır.

Peki bu hibe sistemi, sıradan bir banka kredisi veya KOSGEB desteğinden neden ayrılıyor?

• Yüksek Destek Oranları: Proje türüne ve bulunduğu bölgeye göre hibe oranları genellikle %40 ile %70 arasında değişir (bazı durumlarda %75’e kadar çıkabilir).
• Geri Ödemesiz Finansman: Başarılı bir şekilde uygulanan projelerde verilen destek, geri ödemesizdir. (Ancak unutulmamalıdır ki, hibeler proje tamamlandıktan ve harcamalar belgelendikten sonra ödenir. Başlangıçta öz kaynak veya köprü finansmanı gerekir.)
• Sürdürülebilir Kalkınma: Desteklenen projeler, genellikle istihdamı artırmaya, çevre dostu teknolojileri kullanmaya ve kırsal ekonomiyi çeşitlendirmeye odaklanır.

TKDK ve IPARD Kavramlarının Temel Farkı

Bu sistemi anlamak, başvurunu doğru kanala yönlendirmen için kritik öneme sahiptir.

IPARD Programı, AB tarafından belirlenen genel stratejik çerçevedir. Bu strateji, çevre standartlarını yükseltmeyi, tarımsal rekabet gücünü artırmayı ve AB standartlarına uyumu sağlamayı hedefler.

TKDK ise bu stratejiyi sahada uygulayan, her bir başvuruyu mevzuata göre değerlendiren, yerel koşulları gözeten yürütme birimidir. Senin muhatabın, yaşadığın ildeki TKDK İl Koordinatörlüğü olacaktır.

Sürdürülebilir Kalkınmada TKDK’nın Rolü

Eğer sürdürülebilir bir iş kurma hedefindeysen, TKDK tam sana göre. Çünkü bu destekler, sadece anlık kazanç sağlamayı değil, uzun vadeli, çevreye saygılı ve toplumsal fayda yaratan iş modellerini destekler. TKDK, kırsal bölgelerdeki yaşam kalitesini artırmayı, gençlerin ve kadınların istihdamını desteklemeyi ve yerel kaynakların verimli kullanılmasını teşvik etmeyi amaçlar. Bu da demek oluyor ki, projen ne kadar sürdürülebilirlik odaklı olursa, kabul edilme şansı o kadar artar.

Hangi Projeler Destekleniyor? IPARD Kapsamındaki Sektörler

TKDK hibeleri, geniş bir yelpazedeki sektörleri kapsar, ancak temelde kırsal kalkınma ve tarıma dayalı sanayi üzerine yoğunlaşır. Hangi sektörde destek alabileceğini bilmek, fikrini doğru kategoriye konumlandırmanı sağlar.

Tarım ve Hayvancılık Yatırımları

Bu kategori, IPARD programının temelini oluşturur ve genellikle yüksek bütçeli projeleri içerir. Eğer büyükbaş/küçükbaş hayvancılık, kanatlı yetiştiriciliği veya modern bitkisel üretim düşünüyorsan, bu alanlar senin için uygun olabilir.

Desteklenen Temel Alanlar:

• Süt Üreten Tarımsal İşletmeler: Modern ahırların inşası, makine ve ekipman alımı.
• Kırmızı Et ve Kanatlı Eti Üretimi: Kesimhaneler, paketleme tesisleri ve çiftliklerin modernizasyonu.
• Yumurta Üretimi: Yüksek kapasiteli, çevre standartlarına uygun tesisler.
• Bitkisel Üretim: Sera kurulumu, fidecilik ve yüksek teknoloji içeren tarım uygulamaları (örneğin, damla sulama sistemleri).

Mini Senaryo: İzmir’in bir ilçesinde yaşayan ve büyükbabasından kalma arazide modern süt üretimi yapmak isteyen Ayşe Hanım, TKDK’dan aldığı hibe ile hijyenik sağım odaları inşa ederek ve soğutma tankı alarak işletmesini AB standartlarına taşıdı. Bu, sadece verimliliğini artırmakla kalmadı, aynı zamanda ürününün pazar değerini de yükseltti.

Kırsal Ekonominin Çeşitlendirilmesi (Gıda İşleme, El Sanatları, Turizm)

Eğer hayvansal üretim yapmak istemiyorsan, endişelenme. TKDK, kırsal bölgelerde alternatif gelir kaynakları yaratmayı da destekler. Bu kategori, genellikle KOBİ’lerin veya daha küçük ölçekli girişimcilerin ilgisini çeker ve kırsal bölgelerdeki yerel ekonomiye canlılık katar.

1. Gıda İşleme ve Pazarlama

Kendi ürettiğin veya yerel olarak tedarik ettiğin ürünleri işleyerek katma değer yaratmayı amaçlayan projeler burada desteklenir. Bu, ürünün raf ömrünü uzatır ve daha geniş pazarlara ulaşmasını sağlar.

• Meyve/Sebze İşleme ve Depolama (Soğuk hava depoları)
• Süt Ürünleri İşleme (Peynir, yoğurt, tereyağı üretimi)
• Hububat İşleme (Un değirmenleri)
• Geleneksel Ürünler (Zeytinyağı, pekmez, salça üretimi)

2. Kırsal Turizm ve Konaklama

Kırsal bölgelerde, yerel dokuyu bozmadan, doğa ile uyumlu turizm tesisleri kurmak veya mevcut tesisleri modernleştirmek için hibe alabilirsin. Bu, bölgenin kültürel ve doğal zenginliğini pazarlamanı sağlar.

• Kapasitesi genellikle 20-25 odayı geçmeyen butik oteller, pansiyonlar.
• Restoran ve yeme-içme hizmeti veren tesisler.
• Eko-turizm ve macera turizmi hizmetleri.

3. Yenilenebilir Enerji ve Makine Parkları

Sürdürülebilir yaşam ve düşük karbon ayak izi TKDK’nın önceliklerindendir. Kendi enerji ihtiyacını karşılamak için güneş enerjisi (GES) veya rüzgar enerjisi (RES) tesisleri kurmak da destek kapsamına alınabilir. Ayrıca, birden fazla çiftçinin kullanabileceği ortak makine parkları kurmak da önemli bir destek alanıdır.

Önemli Uyarı: Her çağrı döneminde desteklenen sektörler ve alt tedbirler güncellenebilir veya odaklanılan alanlar değişebilir. Örneğin, bir çağrıda sadece süt işleme desteklenirken, diğer çağrıda kırsal turizme ağırlık verilebilir. Bu nedenle, güncel çağrı rehberini dikkatle okumak zorundasın.

TKDK Güncel Çağrı Dönemleri Nasıl Takip Edilir?

Hibe desteklerinin en büyük zorluğu, fırsat penceresinin ne zaman açılacağını bilmektir. TKDK, sürekli açık bir program değildir; belirli aralıklarla “çağrıya çıkar.” Bu çağrılar, genellikle kısa bir başvuru süresi tanır. Bu nedenle, hazırlıklı ve bilgili olmak, başarılı bir başvuru için hayati önem taşır.

Çağrı Takvimi ve Duyurular: Resmi Kanallar

Güncel bilgilere ulaşmak için dedikodulara, kulaktan dolma bilgilere veya güvenilir olmayan internet sitelerine itibar etme. TKDK, tüm resmi duyurularını ve çağrı takvimini şeffaf bir şekilde yayımlamak zorundadır.

Takip Etmen Gereken Temel Kanallar:

1. TKDK Resmi Web Sitesi: Bu, çağrı ilanlarının ilk yayımlandığı ve en güvenilir kaynaktır. Genellikle ana sayfada büyük puntolarla “IPARD II Programı X. Çağrı İlanı” şeklinde duyurulur.
2. Resmi Gazete: Çağrı ilanları yasal olarak Resmi Gazete’de de yayımlanır.
3. TKDK İl Koordinatörlükleri: Yaşadığın veya yatırım yapacağın ildeki koordinatörlük, yerel seminerler düzenleyebilir ve potansiyel yatırımcıları bilgilendirebilir. Onlarla iletişime geçmek, yerel gereklilikler hakkında da bilgi edinmeni sağlar.

Püf Noktası: Çağrı ilanının yayımlanmasını beklemek yerine, projenin temelini ve fizibilite çalışmalarını önceden bitir. İlan yayımlandığında, genellikle dosya hazırlığı için 60 ila 90 gün gibi bir süre tanınır. Bu süre, büyük bir dosya için oldukça kısıtlıdır.

Hibe Oranları ve Destek Limitleri

Hibe oranı, projenin toplam uygun harcama tutarının ne kadarının TKDK tarafından karşılanacağını gösterir. Bu oranlar, sektöre, projenin büyüklüğüne ve özellikle yatırımcının statüsüne göre farklılık gösterir.

1. Hibe Oranları Neye Göre Değişir?

• Sektör: Tarımsal üretim projeleri ile kırsal turizm projelerinin destek oranları farklı olabilir.
• Genç Girişimci/Kadın Girişimci: Genç (genellikle 40 yaş altı) ve kadın girişimcilere pozitif ayrımcılık yapılır ve hibe oranları %5-10 puan artırılabilir.
• KOBİ Statüsü: Mikro ve küçük işletmelere uygulanan oranlar, büyük işletmelere göre daha avantajlı olabilir.

2. Beklenti Yönetimi ve Öz Kaynak Zorunluluğu (Risk Uyarısı)

TKDK hibe desteği, ön finansman sağlamaz. Bu, yatırımın tamamının yapılmasını ve tüm harcamaların belgelendirilmesini takiben, hibe miktarının sana ödeneceği anlamına gelir.

Unutulmaması Gerekenler:

1. Öz Kaynak Gereksinimi: Hibe oranı %60 olsa bile, kalan %40’lık kısmı (artı KDV’nin tamamı) kendi kaynaklarından veya banka kredisiyle karşılamak zorundasın.
2. Köprü Kredisi: Proje uygulama aşamasında finansal akışı sağlamak için, TKDK projelerine özel banka kredileri (köprü kredileri) kullanmak yaygındır.
3. Gerçekçi Olun: Hibe, ücretsiz para değildir; proje başarısına bağlı olarak ödenen bir teşviktir. Finansal planlamanı yaparken bu gerçeği asla göz ardı etme.

Örnek Hesaplama: 1.000.000 TL uygun harcama bütçesi olan bir projenin hibe oranı %65 ise, 650.000 TL hibe alırsın. Ancak bu 650.000 TL’yi almadan önce, 1.000.000 TL’lik harcamayı yapmış olman ve bunu belgelemen gerekir.

Başvuru Süreci Adım Adım Rehber: Dosya Hazırlığı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

TKDK başvuru süreci, detaylı, bürokratik ve zaman alıcıdır. Ancak, iyi bir planlama ve titizlik ile bu süreci başarıyla yönetebilirsin. Bu aşamada profesyonel danışmanlık almak bir tercih değil, genellikle bir zorunluluktur.

1. Proje Hazırlama (İş Planı ve Fizibilite)

TKDK için hazırlayacağın dosya, sadece evrak yığını değil, hayalindeki işin her yönüyle kanıtlandığı kapsamlı bir belgedir. Kurum, sadece parayı geri ödeyip ödeyemeyeceğini değil, projenin sürdürülebilirliğini, bölgeye etkisini ve teknik yeterliliğini de inceler.

A. İş Planı: Kalbiniz ve Beyniniz

İş planı, projenin ruhudur. Burada sadece maliyetleri değil, pazarlama stratejini, yönetim yapını, rakiplerini, hedef kitleni ve risk analizi planını detaylıca anlatmalısın. TKDK, bu planın yerel ekonomik koşullarla ne kadar uyumlu olduğunu görmek ister.

B. Teknik Proje ve Fizibilite Raporu

Tesisin inşaat çizimleri, makine ve ekipman listesi, kapasite hesaplamaları gibi teknik detaylar bu bölümde yer alır. Fizibilite raporu ise projenin finansal olarak yapılabilirliğini kanıtlar. Bu aşamada, maliyet/fayda analizleri, nakit akış tabloları ve geri ödeme projeksiyonları büyük önem taşır.

C. Yasal Belgeler ve İzinler

Projenin uygulanacağı arazi veya mülkün sana ait olduğunu kanıtlayan tapu/kira sözleşmeleri, imar durumu belgeleri, çevre etki değerlendirme (ÇED) izinleri veya muafiyet belgeleri gibi çok sayıda yasal evrakın tam ve güncel olması gerekir.

2. Başvuru Aşamasında Yapılan Kritik Hatalar

Pek çok iyi fikir, sadece teknik ve idari hatalar yüzünden elenir. Bu hatalardan kaçınmak, başarı şansını ciddi ölçüde artırır.

• Eksik Evrak veya Yanlış Tarih: En yaygın eleme nedenidir. Evrakların eksiksiz, noter tasdikli ve çağrı döneminin gerektirdiği formatta olması şarttır.
• Şişirilmiş Maliyetler: Teklif alınan makine ve inşaat maliyetlerinin piyasa rayiçlerinin üzerinde olması, projeyi diskalifiye edebilir. TKDK, teklifleri kendi rayiç bedel veritabanıyla karşılaştırır.
• Sürdürülebilirlik Eksikliği: İş planında, pazar analizinin veya finansal projeksiyonların zayıf olması. Projenin 5 yıl boyunca ayakta kalacağını kanıtlayamamak.
• Uygun Olmayan Yatırım Yeri: Projenin uygulanacağı ilin, TKDK destek kapsamındaki iller listesinde olmaması veya arazinin imar durumunun yatırıma uygun olmaması.

Tavsiye: Başvuru dosyanı bir danışmanla hazırlasan bile, her bir evrağın içeriğini ve mevzuata uygunluğunu bizzat kontrol et. Bu, senin işin ve sorumluluğun!

3. Satın Alma ve Uygulama Süreçleri

Projen onaylandığında, yani hibe almaya hak kazandığında, işin en zorlu kısmı başlar: Uygulama. TKDK, AB fonlarını yönettiği için, satın alma süreçleri son derece şeffaf ve rekabetçi olmalıdır. Kamu ihale kanununa benzer katı kurallar uygulanır.

TKDK, projede kullanılacak makine, ekipman ve inşaat hizmetleri için piyasadan rekabetçi teklifler (genellikle 3 farklı firmadan) almanızı ister. Kurum, bu teklifleri değerlendirir ve en uygun olanı seçmeni onaylar.

Sürecin Akışı:

1. Sözleşme İmzalanması (Hibe hakkının kesinleşmesi).
2. Satın Alma Tekliflerinin Toplanması ve Kuruma Sunulması.
3. Kurumun Onayladığı Teklifle Satın Alma İşleminin Yapılması (Bu aşamada harcamayı sen yaparsın).
4. Projenin Uygulanması (İnşaat ve Makine Kurulumu).
5. Harcamaların Belgelendirilmesi ve Kuruma Sunulması (Ödeme talebi).
6. TKDK Yerinde Kontrolü ve Ödeme (Hibeyi alırsın).

Bu aşamada en ufak bir usulsüzlük (örneğin, teklif toplarken etik dışı davranmak) projenin iptaline ve sözleşmenin feshine neden olabilir. Dürüstlük ve şeffaflık, bu sürecin olmazsa olmazıdır.

Başarı Öyküleri ve Sıkça Sorulan Sorunlar

TKDK süreçleri, bürokrasi ve detay gerektirse de, Türkiye’de on binlerce başarılı proje hayata geçmiştir. Bu projeler, sadece bireysel girişimcilerin değil, aynı zamanda kırsal bölgelerin de kaderini değiştirmiştir.

Mini Vaka Çalışması: Bir Girişimcinin TKDK Serüveni

Konya’nın küçük bir köyünde yaşayan 35 yaşındaki Mehmet Bey, modern hayvancılık yapmak istiyordu ancak elindeki eski ahır yetersizdi. Köyün yerel dinamiklerini, hibe olanaklarıyla birleştirmeye karar verdi.

Mehmet Bey’in Yolculuğu:

1. Fikir Aşaması: Köydeki süt üretim potansiyelini belirledi ve 50 baş kapasiteli modern bir besi çiftliği kurmaya karar verdi.
2. Danışmanlık ve Dosya: Uzman bir danışmanla anlaşarak fizibilite ve iş planını hazırladı. Başvuru evraklarını eksiksiz topladı.
3. Onay ve Finansman: Projesi onaylandıktan sonra, %65 hibe oranı belirlendi. Mehmet Bey, kalan %35’lik kısmı ve KDV’yi bankadan aldığı özel TKDK köprü kredisiyle sağladı.
4. Uygulama: İnşaat ve makine alımını titizlikle yürüttü, her adımda TKDK denetçilerini bilgilendirdi.

Sonuç: Mehmet Bey, sadece yüksek verimli bir çiftlik kurmakla kalmadı, aynı zamanda köydeki üç kişiye istihdam sağladı. Hibesini başarıyla almasının ardından, elde ettiği verimlilik artışı sayesinde kredisini de kısa sürede kapatma yolunda ilerliyor. Onun başarısı, sadece maliyeti düşürmek değil, sürdürülebilir bir iş modelini sıfırdan kurmak oldu.

Proje Uygulaması Sonrası Denetim ve İzleme

Hibe ödemesini aldın; tebrikler! Ancak bu, TKDK ile ilişkinin bittiği anlamına gelmez. TKDK projeleri, AB standartlarına uygun olarak, belirli bir süre (genellikle 5 yıl) boyunca izlenir ve denetlenir.

Denetimlerin Amacı: Projenin, sözleşmede belirtilen amaçlara uygun olarak çalışıp çalışmadığını, kapasitesini koruyup korumadığını ve mülkiyetin (örneğin aldığın makinenin) izinsiz bir şekilde satılıp satılmadığını kontrol etmektir.

Kritik Kural: Proje tamamlandıktan sonra 5 yıl boyunca, Kurum’dan izin almadan tesisin yerini, amacını veya mülkiyetini değiştiremezsin. Aksi takdirde, Kurum’un ödediği hibe tutarını faiziyle birlikte geri isteme hakkı doğar. Bu kural, yatırımın kalıcı ve sürdürülebilir olmasını sağlamak için konmuştur.

Sonuç: Şimdi Sıra Sende! Harekete Geçme Zamanı

Sevgili girişimci, TKDK (IPARD) Hibe Destekleri, sadece bir finansman kaynağı değil, aynı zamanda kırsal kalkınma vizyonunun bir parçası olma fırsatıdır. Bu süreç, titizlik, sabır ve detaylı planlama gerektirir; ancak karşılığında geri ödemesiz, yüksek oranlı bir destek sunar.

Unutma, güncel çağrı dönemlerini takip etmek, iyi bir yol haritasının ilk adımıdır. En iyi başvuru, çağrı ilanından önce hazırlanan başvurudur.

İşte Hemen Başlayabileceğin Somut 3 Adım:

1. Niyetini Netleştir ve Ön Fizibilite Yap: Hangi sektörde yatırım yapacağına karar ver. Küçük bir pazar araştırması yaparak rakiplerini, tedarikçilerini ve hedef kitleni belirle. TKDK mevzuatını indir ve kendi projenin ilgili bölümlerini en az iki kez oku.
2. Profesyonel Destek Al: Bir TKDK danışmanı veya proje yöneticisi ile görüşerek projenin uygunluğunu ve potansiyel hibe oranını teyit et. Uzman desteği, bürokrasiyi aşmanda en büyük yardımcın olacaktır.
3. Finansmanı Planla (Köprü Kur): Hibe ödemesi gelene kadar gerekli olacak öz kaynağı veya banka finansmanını şimdiden güvence altına al. Başarılı bir proje, sadece hibe almakla değil, finansal akışı doğru yönetmekle mümkündür.

Finansal özgürlük ve sürdürülebilir bir iş kurma yolculuğun heyecan verici ve zorluklarla dolu olabilir, ama bu destekler doğru kullanıldığında, hayallerini gerçeğe dönüştürmek için ihtiyacın olan sıçrama tahtasını sunar. Cesaretini topla, planını yap ve harekete geç. Başarı seninle olsun!

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

TKDK hibelerine kimler başvurabilir?

TKDK hibelerine, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan gerçek kişiler, tüzel kişiler (limited, anonim şirketler, kooperatifler) ve üretici örgütleri başvurabilir. Yaş ve KOBİ statüsü gibi ek kriterler sektöre ve çağrı dönemine göre farklılık gösterebilir. Genellikle 65 yaşın altındaki bireyler ve belirli büyüklükteki KOBİ’ler hedeflenir.

Başvuru dosyasını hazırlamak ne kadar sürer?

Bu, projenin büyüklüğüne ve karmaşıklığına bağlıdır. Küçük bir kırsal turizm projesi için 1-2 ay sürebilirken, büyük bir entegre et tesisi projesinin fizibilite ve ruhsat süreçleri 4 ila 6 ayı bulabilir. Çağrı ilanından sonra tanınan süre, genellikle sadece son kontroller ve evrak teslimi içindir; bu yüzden hazırlıklara önceden başlamak zorunludur.

Hibe desteği almak için KDV ödemem gerekir mi?

Evet. TKDK hibeleri, KDV hariç uygun harcamalar üzerinden hesaplanır. Bu, makine ve inşaat için ödediğin KDV miktarının tamamını (hibeye konu olmayan kısmı da dahil) ilk aşamada kendi kaynaklarından ödemen gerektiği anlamına gelir. KDV, yatırımcı tarafından vergi dairelerinden iade alınır ancak bu süreç zaman alabilir ve başlangıç finansman yükünü artırır.

Projemin onaylanma şansını nasıl artırabilirim?

Onay şansını artırmak için: 1) Projenin AB ve TKDK stratejilerine tam uyumlu olduğundan emin ol. 2) Maliyet/fayda analizini gerçekçi ve güçlü tut. 3) Çevreye duyarlılık ve yenilenebilir enerji çözümlerini entegre et. 4) Genç veya kadın girişimci isen, bu avantajını vurgula. En önemlisi, başvuru dosyasını eksiksiz ve hatasız teslim et.

TKDK hibesi aldıktan sonra işi satabilir miyim?

Hayır, hemen satamazsın. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra proje, genellikle 5 yıl süreyle izlenir. Bu 5 yıllık izleme döneminde, Kurum’un onayı olmadan işletmenin mülkiyetini, amacını veya yerini değiştirmek hibe koşullarının ihlali sayılır. Böyle bir durumda, alınan hibe miktarı yasal faiziyle birlikte geri istenebilir.